مصری

«لغت نامه دهخدا»

[مِ] (ص نسبی، اِ) منسوب به مصر. (غیاث) (برهان). منسوب و متعلق به مصر، مانند قلم و شمشیر و تریاک و نبات. (ناظم الاطباء). منسوب به مصر اعم از شهر مصر و یا کشور مصر و یا سرزمین مصر :ابلهی را دیدم... قصبی مصری بر سر. (کلیات سعدی چ مصفا ص73).
- حمار مصری؛ خر منسوب به مصر. ج، حمر مصار و حمر مصاری. (از منتهی الارب) (از ناظم الاطباء).
- زر مصری؛ زر که ضرب مصر دارد :
ز من مصر باید نه زر خواستن
سخن چون زر مصری آراستن.نظامی.
- مصری مار؛ کنایه از نیزه و سنان مصری است. (برهان) (آنندراج) (از ناظم الاطباء).
|| از مردم مصر. (ناظم الاطباء). اهل مصر : اما در اعتقاد این مرد [ حسنک ] سخن می گویند بدان که خلعت مصریان بستد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص178). یکی از وزرا پیش ذوالنون مصری رفت. (گلستان چ مصفا ص33).
- پیغمبر مصری؛ یوسف بن یعقوب علیهما السلام. پیغامبر چهی یا چاهی. (یادداشت مؤلف) :
هم ساده گلی هم شکری هم نمکی
بر برگ گل سرخ چکیده نمکی
پیغمبر مصریی به خوبی نه مکی
من بوسه زنم لب بمکم تو نمکی.عسجدی.
|| نبات را گویند. (برهان). نبات را که مردم مصری گویند غلط است مگر به واسطهء کثرت و خوبی نبات مصر باشد همانگونه که ظرف چین را چینی و اسب ترکستان را ترکی نامند. (از غیاث) (از آنندراج). || نام نوعی شمشیر. (نوروزنامه). شمشیر را نیز گویند. (برهان). تیغ مصری. تیغ که در مصر سازند. || تریاک. (برهان). || نوعی مرغ. مرغ مصری. شاخدار. سنگی سار. (یادداشت مؤلف). || گلی است(1). (یادداشت مؤلف).
(1) - Ail blane.