جازمیه

«لغت نامه دهخدا»

[زِ می یَ] (اِخ) فرقه ای است از متکلمین. عبدالکریم شهرستانی چنین آرد: جازمیه اصحاب جازم بن علی(1) میباشند و ایشان بر قول شعیب اند که خدا را خالق اعمال عباد داند. و نیز قائل به «موافاه» باشند و گویند: خدا بندگانی را که میداند عاقبت آنان بر ایمان است دوست دارد و از آنان که عاقبتشان بر کفر است بیزار است و پیوسته با دوستان خود مهربان و نسبت به دشمنان خود خشمگین باشد. و نقل شده که دربارهء علی(ع) توقف کنند و صریحاً از او بیزاری نجویند ولی از دیگران بیزاری جویند. (از ملل و نحل شهرستانی چ احمد فهمی ج1 ص206). در ذیل ملل و نحل بنقل از الفرق بین الفرق چنین آمده: جازمیه اصحاب جازم هستند، بیشتر عجاردهء سیستان بدین آئینند و دربارهء قدر و استطاعت و مشیت خدا به روش اهل سنت رفته اند و گفته اند: آفریدگاری جز خدا نیست و چیزی جز خواست خدا نباشد و میمونیه را که در باب قدر و استطاعت از قدریه پیروی کرده اند کافر شمارند، اینان در باب دوستی و دشمنی با بیشتر خوارج مخالفت کرده و گفتند: آن دو صفات خدا است و خداوند بندگان را به این جهت که عاقبت به کفر یا ایمان گرایند دوست دارد. و حق تعالی پیوسته دوستدار دوستان و دشمن دشمنان خود میباشد. (از ذیل ملل و نحل چ احمد فهمی ج1 ص206). میرسید شریف در تعریفات چنین آرد: جازمیه اصحاب جازم بن عاصم و موافق با شیعه میباشند. (تعریفات ص50). در ترجمهء الفرق بین الفرق (چ دکتر مشکور) این فرقه را «خازمیّه» و در ذیل همان کتاب بنقل از مختصر الفرق بین الفرق ص80 آنها را «حازمیه» ضبط کرده اند. (ترجمه الفرق بین الفرق ص88 و ذیل همان صفحه). رجوع به خازمیه و حازمیه شود.
(1) - صاحب تعریفات این فرقه را اصحاب جازم بن عاصم گفته است. (تعریفات ص50).