«لغت نامه دهخدا»
[جَ بَ لِ رِ] (اِخ) مجموعهء صخره هائی است در ساحل جنوبی اندلس به اسپانیا از طرف غرب بشهر «جون جبل طارق» و از شرق به بحر روم و بحر متوسط محدود میشود. این ناحیه از مستعمرات انگلیس بود که در استحکامات آن مبالغ هنگفتی مصرف شد و بر بالای آن ساختمانهای نظامی از قلعه ها و حصنها و توپ انداز و دیگر استحکامات بنا کرده اند و هر سال مبالغ گزافی برای حفظ و نگاهداری آن خرج میشود. مسلمانان این کوه را در سال 711 م. بسرداری طارق بن زیاد فتح کردند و در آن باره و حصاری برپا کردند و پس از آن به تناوب به تصرف دول مختلفی از قبیل اسپانیا و فرانسه و انگلستان درآمد و سرانجام در سال 1783 م. مستمراً به تصرف انگلستان درآمد و از آنجائی که این ناحیه تنها راه مدیترانه و کلید نفوذ در مستملکات بریتانیایی کمپانی هند شرقی است برای انگلستان اهمیت فراوانی دارد. بعلاوه مرکز زغال و محل ذخایر اسلحه های جنگی است و استحکاماتی دارد که عنداللزوم به آنجا پناه میبرند. (از منجم العمران صص161 - 162). این ناحیه منسوب بطارق بن زیاد مولی موسی بن نصیر سردار نامی عرب است که آنجا را فتح کرده و بهمین مناسبت به جبل طارق موسوم گردیده است. و آن را جبل الفتح نیز گویند. (ابن بطوطه).