«لغت نامه دهخدا»
[جُ زَ] (اِخ) ابن حبیب زیدان. مورخ و روزنامه نگار و داستان نویس و لغوی معروف عرب، در ماه تشرین (اکتبر) 1861 م. / 1278 ه . ق. در یک خاندان مسیحی عرب در بیروت بدنیا آمد، و تحصیلات مقدماتی را در مدارس آنجا فراگرفت و در کودکی چندی به نقاشی و زبان انگلیسی پرداخت آنگاه بتحصیل طب و پس از آن به داروسازی در دانشکدهء امریکایی بیروت اشتغال یافت و چون لازمهء فراگرفتن داروسازی آموختن زبان لاتین بود آن زبان را نیز بحد کامل فراگرفت. وی پس از بپایان رساندن تحصیلات خود بر اثر فشار عمال دولت عثمانی بقاهره رفت و به نوشتن مجله، «الزمان» پرداخت. جرجی زیدان ابتدا میخواست در دانشکدهء قاهره مشغول تحصیل شود اما موفق نشد و در سال 1884 م. با ژنرال گردون حاکم انگلیسی سودان بعنوان مترجم انگلیسی و عربی به خرطوم رفت و در جنگهای احمد مهدی سودانی حضور یافت و پس از پایان آن آشوب سفری به لندن کرد و پس از بازگشت به قاهره با مجلهء معروف «المقتطف» همکاری کرد و کمی بعد از آن کار کناره گرفت و در سال 1889 م. کتابی بنام «تاریخ الماسونیه العام» (تاریخ فراماسونها) انتشار داد و در ضمن در مدرسهء داروسازی قبطی های قاهره تدریس میکرد. او بسال 1892 م. مجلهء معروف ماهانه «الهلال» را انتشار داد که تاکنون توسط فرزندانش منتشر میشود. جرجی زیدان مدتی در بیروت بتدریس دو زبان «عبرانی» و «سریانی» پرداخت و سرانجام در قاهره بتألیف کتب خود مشغول شد تا این که بسال 1914م. برابر 1337 ه . ق. بر اثر سکتهء دماغی در قاهره درگذشت. جرجی زیدان نخستین نویسندهء عرب است که بسبک نویسندگان اروپایی موضوعات تاریخی و علمی اسلامی را بصورت داستان (رمان) انتشار داد و اکثر این داستانها به فارسی ترجمه شده است. او را تألیفات بسیاری است که از آن جمله است: 1 - تاریخ آداب اللغه العربیه. در چهار جلد. 2 - تاریخ التمدن الاسلامی در پنج جلد(1). 3 - علم الفراسه الحدیث. 4 - روایات تاریخ الاسلام. 5 - تاریخ مصر الحدیث. 6 - تاریخ العرب قبل الاسلام. 7 - الفلسفه اللغویه و الالفاظ العربیه. 8 - تاریخ انگلترا. 9 - التاریخ العام منذ الخلیقه الی الان. 10 - تاریخ الیونان و الرومان. 11 - طبقات الامم و السلاسل البشریه. و صدها مقاله به عربی دربارهء اسلام و مسلمانان که تحقیقات وی مورد تصدیق دانشمندان قرار گرفته است. (از معجم المؤلفین و الموسوعه و مقدمهء ترجمهء تاریخ تمدن جرجی زیدان). (1) - توسط علی جواهر کلام به فارسی ترجمه شده است.