جنبش

«لغت نامه دهخدا»

[جُمْ بِ] (اِمص) (از: جُنب + ـِش، پسوند اسم مصدر) از جنبیدن. حرکت. مقابل آرام، سکون : باز هوا برتر از این دو گوهر ایستاده است که جوهری است نرم و شکل پذیر بهمه شکلی که اندر او آید... تا هرچه بجنبد اندر این جوهر نرم از نباتی و حیوان از جنبش بازنماند. (زادالمسافرین ص 120 از حاشیهء برهان چ معین).
جنبش اول که قلم سر گرفت
حرف نخستین ز سخن درگرفت.نظامی.
نخستین یکی جنبشی بود فرد
بجنبید چندانکه جنبش دو گرد.نظامی.
- جنبش آبا.؛ رجوع به این کلمه شود.
- جنبش اَخواستی؛ حرکت قسری که بتحریک قاسر باشد. (انجمن آرا).
- جنبش اول.؛ رجوع به این کلمه شود.
- جنبشِ بخواست؛ حرکت بالاراده. (دانشنامهء علایی).
- جنبش پذیر؛ قابل حرکت. (دانشنامهء علایی).
بفرمود تا هیچ بیمار و پیر
نگردد در آن راه جنبش پذیر.نظامی.
شد آن آب جنبش پذیر آسمان
شد این آرمیده زمین در زمان.نظامی.
- جنبش پذیری؛ قابلیت حرکت.
- جنبشِ خواستی؛ حرکت ارادی. (انجمن آرا).
- جنبشِ یارانی؛ حرکت جزئی که از افلاک صادر شود به سبب نفوس منطبعهء ایشان و این نفوس منطبعه در افلاک بمنزلهء قوای جسمانی اند در مردم. (انجمن آرا).