چغد

«لغت نامه دهخدا»

"[چُ] (اِ)(1) کوچ باشد و گروهی عام کُنگُر خوانند. (فرهنگ اسدی). کوچ و بوف و چغو و کنگر. (از حاشیهء فرهنگ اسدی چ اقبال). بمعنی جغد است و آن پرنده ای است به نحوست مشهور. (برهان). طایری است منحوس کوچکتر از بوم و آن قسمی است از بوم. (آنندراج). پرنده ای است معروف که به نحوست اشتهار دارد و آن را کنگره نیز نامند. (جهانگیری). جانور پرندهء شوم که بشب بیرون آید و در روز نبیند و بودنش خرابه بود و آن را کوچ و کوف و کول هم گویند و بتازیش «بوم» خوانند. (شرفنامهء منیری). جغد. (ناظم الاطباء). بوم که نامهای دیگرش شب پره و جغد است. (فرهنگ نظام). چغو. پرنده ای که شب هنگام در ویرانه ها یا در جاهای دور از آبادی بانگ زند و نزد عامهء خلق بشومی و نامیمونی شهرت دارد :
چنین گفت داننده دهقان سغد(2)
که برناید از خانهء باز چغد.
فردوسی (از آنندراج).
ز چاچ و ترک تا سمرقند و سغد
بسی بود ویران و آرام چغد.فردوسی
بفر و عدل تو شد جای عندلیب و تذرو
همان زمین که بدی جای چغد و جای غراب.
امیر معزی (از حاشیهء فرهنگ اسدی).
گر زمین را همه در سایهء انصاف کشد
چغد جاوید ببرد طمع از ویرانی.
انوری (از جهانگیری).
همای چتر همایون چو پر و بال گشاد
از آن سپس نکند چغد دعوی بازی.
ظهیر(از شرفنامهء منیری). و رجوع به چغو و جغد و بوم و بوف و کوچ و کوف و کول و کنگر شود. || کنگره و حصار قلعه را هم گویند. (برهان). کنگرهء قصر. (آنندراج). کنگرهء حصار باشد. (جهانگیری) (فرهنگ نظام). کنگره و حصار و قلعه. (ناظم الاطباء). جغد. و رجوع به جغد شود. || موی سر را نیز گفته اند که آن را بر پس سرگره کرده باشند.(3)(برهان) (جهانگیری) (ناظم الاطباء) (فرهنگ نظام). جعد و جغد و چغند. و رجوع به جعد و جغد و چغند شود.
(1) - Cughd (امروز جغد)= سغدی - .Cghwt
(Henning,Sogdian loan-words
.(حاشیهء برهان چ معین) ...BSOAS.XI.96)
(2) - ن ل: بموبد چنین گفت دهقان سغد.
(3) - ظ. بدین معنی مصحف «جعد» است. رک حاشیهء برهان چ معین: چغد، جغد."
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر