چکان

«لغت نامه دهخدا»

[چَ / چِ] (نف، ق)(1) بمعنی چکنده. (آنندراج). چکنده. (شرفنامهء منیری) :
قی افتد آن را که سر و ریش تو بیند
زان خلم و زان بفچ چکان بر سر و رویت.(2)
مایعی که در حالت چکیدن باشد. (ناظم الاطباء).(3) در حال چکیدن. حالت فروافتادن قطرات مایع از هر قبیل :
سوی لشکر خویش بنهاد روی
چکان خون ز بازوش چون آب جوی.
فردوسی.
تذروان به چنگال باز اندرون
چکان از هوا بر سمن برگ خون.فردوسی.
گل از بادهء ارغوانی به رشک
چکان از هوا مهر گانی سرشک.اسدی.
چکان خونش از استخوان می دوید
همیگفت و از هول جان می دوید.
سعدی (بوستان).
|| چکاننده. کسی یا چیزی که مایعاتی از قبیل آب یا خون هر نوع جسم سیال دیگر را بچکاند :
چو دیدند سیمرغ را بچکان
خروشان و خون از دو دیده چکان.
فردوسی.
- قطره چکان؛ و آن آلتی است مخصوص چکانیدن داروهای مایع در چشم و گوش و بینی یا برای استفاده در موارد دیگر. خون چکان. خوی چکان.
|| (فعل امر) امر از چکیدن. (شرفنامهء منیری). مخفف بچکان. و رجوع به چکاندن و چکانیدن شود.
(1) - مشتق از چکیدن. (آنندراج).
(2) - ن ل: قی اوفتد آن را که سر و روی تو بیند زان خلم و زان بفچ چکان بر بر و بر روی.
(3) - این صفت مرکب غالباً با موصوف استعمال میگردد مانند خون چکان و قطره چکان. (از ناظم الاطباء).
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر