«لغت نامه دهخدا»
[چَ / چِ دَ] (ن مف) هر نوع مایع به قطرات فروریخته شده. آب یا خون یا هرمایع دیگر که قطره قطره از جایی یا برجایی ریخته و افتاده باشد. رجوع به چکیدن شود. || مقطر و تقطیر شده و بیرون تراویده. (ناظم الاطباء). هر چیز که شیره و عصارهء آن بوسیله جوشاندن یا بصورت دیگر از طریق تقطیر گرفته شود، چون چکیدهء کاسنی و چکیدهء شاهتره و بید و جز آن. مطلق عصاره و شیرهء هر چیز. - چکیدهء جگر؛ کنایه از خون جگر است. (از آنندراج) : غذای جان و تنم از چکیدهء جگر آمد هرآنچه کاستم از خویش هم بخویش فزودم. حاتم مشهدی (از آنندراج) - چکیدهء خفقان؛ کنایه از نالهء دردآمیز و این استعاره است نه لفظ مقرری. (از آنندراج) : مده به نغمهء ما گوش خاطر ای مطرب چکیدهء خفقان قابل شنیدن نیست. طالب آملی (از آنندراج). - چکیدهء مژه؛ کنایه از اشک. (از آنندراج) : به روزگار غمت لحظه لحظه گردون را چکیدهء مژه ام نائب نجوم شود. طالب آملی (از آنندراج). || ماست و پنیر و نظایر آن که آبش به وسایل مختلف گرفته شده باشد: چنانکه ماست را در مشک یا در کیسه کنند و چون آب ماست به تدریج کاسته شود آن را ماست چکیده خوانند. نَثیثَه. (منتهی الارب). || به معنی زبده و نخبه و برگزیدهء چیزی یا کاری، چنانکه گویند فلان کس چکیدهء علم یا ادب یا هنر است، و نیز چکیدهء مطالب و چکیدهء اخبار در مورد خبر و مطلب ملخص و منتخب بکار برند.