چینه دان

«لغت نامه دهخدا»

[نَ / نِ] (اِ مرکب)(1) مرکب از: (چینه + دان، ظرف) حوصلهء مرغانه را گویند. (برهان). حوصلهء مرغان است که دانه در آن جمع شود، و آن را ژاغر نیز گویند. (آنندراج) (انجمن آرا). علف دان مرغ. جای دانه و خوراک مرغان و آن غیر سنگ دان است. (یادداشت مؤلف). زاره. زاوره. (منتهی الارب). قونص. حوصل. حوصلا. چیلک دان. کراژ. (یادداشت مؤلف). حوصل. حوصلا. غُرغُرَه. غَرغَرَه. نُعنُعَه. نَوطَه. قریه. (منتهی الارب). چیلک دان (در تداول مردم قزوین). چینه دان میان مری و سنگدان قرار گرفته و در نرم کردن مواد سخت معده را یاری میکند. چینه دان مرغان شکاری، ماکیانها و کبوترها و پرندگان بالارونده مخصوصاً طوطیها غالباً بزرگ میشود. چینه دان کبوترها دو زائده دارد که به هنگام تفرخ تازهء تخم ها (که جوجه ها تازه از تخم برآمده باشند) مادهء پنیری مانندی ترشح میکند که جوجه های نوزاد در روزهای اول زندگی از آن تغذیه میکنند :
طاووس غرابخوار هر دم
گاورس ز چینه دان برانداخت.خاقانی.
دون؛ سنگدان مرغ و چینه دان آن. (منتهی الارب).
- چینه دان کسی را تکاندن یا چیلک دان -کسی را خالی کردن؛ کنایه از زیر پای کسی را کشیدن و مزهء دهان کسی را فهمیدن است. تبضُّض. (یادداشت مؤلف).
(1) - Jabot.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر