حارث

«لغت نامه دهخدا»

[رِ] (اِخ) ابن الاسلت، عامربن جشم بن وائل بن زیدبن قیس بن عامربن مره بن مالک بن الاوس الاوسی. مکنی به ابوقیس، در نام او اختلاف است و او را حارث وصیفی و عبدالله و صرمت خوانده اند. وی یکی از بزرگان عرب است در جاهلیت و اوائل اسلام، و در شجاعت و شعر عدیل قیس بن الحطیم می باشد. در اسلام او نیز اختلاف است و ابو عبید قاسم بن السلام در ترجمهء حال پسر وی، عقبه، گوید: او و پدرش را صحبت بود. در جاهلیت پیرو دین حنیفیه بود و در این دین اعلم مردم بشمار میرفت. حارث سفری بشام کرد و بر آل جفنه فرود آمد و اکرام و احترام یافت، و از رهبانان و احبار سؤالات کرد، ایشان او را بدین خود خواندند لکن حارث نپذیرفت و گفت من بر دین ابراهیم باشم. سپس، برای انجام اعمال عمره، به مکه رفت و زیدبن عمروبن نفیل را بدید و با وی سخن گفت. حارث میگفت: کسی بر دین ابراهیم جز من و زیدبن عمرو نباشد. و گویند او صفات پیغمبر (ص) و هجرت او را به یثرب از پیش می گفت، و او وقعهء بعاث را که پنج سال پیش از هجرت روی داد دریافته بود و چون پیغمبر (ص) بمدینه رفت، حارث بخدمت او شد و پرسید که مردمان را بچه چیز دعوت فرمایی پیغمبر (ص) برخی از شرائع اسلام را برای او ذکر فرمود حارث گفت: «ما احسن هذا و اجمله» لکن اسلام نیاورد و گفت در کار خود نگرم و باز گردم و پس از این پیوسته قوم خویش را به پیروی پیغمبر (ص) میخواند و میگفت «استبقوا الی هذا الرجل» و ده ماه پس از هجرت، و فات کرد و گویند چون حارث را مرگ فرا رسید پیغمبر (ص) کس بدو فرستاد و فرمود: «لااله الا الله» گوی تا ترا بدان شفاعت کنم و گویند که در آن حال کلمهء توحید از او بشنیدند. و ابوعمر گوید در اسلام او نظر است و از ابن اسحاق روایت شده است که حارث بگریخت و بمکه رفت و تا سال فتح مکه، در آن جای، با قریش، ببود. ابو موسی بنقل از مستغفری و او بنقل از ابن جریح از عکرمه آرد که آیهء «لا یحل لکم ان ترثوا النساء کرها» (قرآن 4/19) در بارهء حارث و زن او، کبشه بنت معن بن عاصم، نازل شده است. و بنظر طبری، و جز او، منقول از ابن جریج آیه راجع به پسر حارث و کبشه «ولا تنکحوا مانکح آباؤکم من النساء» (قرآن 4/22) است و گویند که این آیه دربارهء حارث و زن او کبشه، و پسر وی(1) نازل گردیده است. و قصهء آن چنان است که حارث را زنی کبشه نام بود و چون وفات یافت، پسر او، زن پدر را خواستگاری کرد، زن بخدمت پیغمبر رفت و گفت حارث در گذشت و پسر او که از نکوکاران قبیله است مرا بزنی خواهد، پیغمبر خاموش ماند و پاسخی نفرمود و سپس آیهء: «ولا تنکحوا...» نازل گردید. گویند این اولین زن است که بر پسر شوهر خود حرام گردید. و از اشعار او است:
و تکرمها جاراتها فیزرنها
و تعتل من اتیانهن فتعذر.
رجوع به کتاب الاصابه چ مصر سنهء 1323 ج 7 ص 158 و 159 شود.
(1) - شاید مقصود عقبه بن حارث باشد.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر