خازن

«لغت نامه دهخدا»

[زِ] (ع ص، اِ) نگهبان (آنندراج) خزانچی و نگهبان خزانه از لطایف (غیاث اللغه) خزینه دار (مهذب الاسماء) ذخیره کننده و حفظ کنندهء مال ذخیره (فرهنگ نظام) خزانه دار و تحویلدار و حافظ و نگهبان خزانه (فرهنگ نفیسی) گَنجور، گنجبان خزانه 15 ) لخزنه / دار مُدَّخِر، متولی حفظ مال و انفاق (اقرب الموارد) (المنجد) ج: خُزّان و خَزَنَه، خازنان : ما انتم له بخازنین (قرآن 22 67 ) ز بس کشیدن زر عطاش مانده / 39 و 73 ) سألهم خزنتها الم یأتکم ( 8 / 40 ) و قال لهم خزنتها ( 71 / جهنم ادعوا ربکم (قرآن 49 شده ست چو پای پیلان دو دست خازن و وزّان فرخی خازنت را گو که سنج و رایضت را گو که ران شاعرت را گو که خوان و صاحبت را گو که پای منوچهری از غزنین نامه رسید که جملهء خزاین دینار و درم و همهء اصناف نعمت و سلاح بخازنان سپرد (تاریخ بیهقی) خازنی نامزد شد (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 245 ) چون از مجلس عقد باز گردی نثارها و هدیها که با تو حصیری فرستاده آمده است بفرمای خازنان را که با تواند تا ببرند و تسلیم کنند (تاریخ بیهقی ص 212 ) آنچه نسخت کردند از خزانه ها بیاوردند و پیش چشم کردند و برسولان سپردند و خازنی نامزد شد (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 217 ) و در آن دو سه روز پوشیده بومنصور مستوفی را و خازن و مشرفان و دبیران خزانه دار بنشاندند (تاریخ بیهقی ص 260 ) گفت احمدحسن فرمانبردارم ولی با من دبیری باید از دیوان رسالت تا اگر خداوند آنچه فرماید نبشته آید و خازنی که کسی را اگر خلعت باید داد بدهد (تاریخ بیهقی ص 245 ) امیر گفت به نیم ترک رو بوسهل و خازنان و مشرفان را بگوی تا بر نسختی که ایشان را خلعت دادندی همگان را خلعت دهند و پیش آرند (تاریخ بیهقی ص 241 ) بطارم دیوان رسالت بنشستند و خازنان را بخواندند (تاریخ بیهقی ص 296 ) محمود طاهر پدرش مردی بود محتشم از خازنان امیر محمود (تاریخ بیهقی ص 529 ) این همه خازنان راست کردند و امیر بدید و بپسندید ( (تاریخ بیهقی ص 296 ) نماز دیگر نسختها بخواست، مقابله کرد با آنچه خازنان سلطان و مشرفان نبشته اند (تاریخ بیهقی ص 154 گرت بسیم و زر دین حاجت است بر سر هر دو من از او خازنمناصرخسرو قرآن کند همی اندر دل تو حکمت و پند بدان سبب که بدل خازن قرآن شده ناصرخسرو هر چه جز از خازن خدای ستانی جمله هوان است و خواری است و گدائی ناصرخسرو مشنو دروغ تا نشوی خوار از آنک چون سیم قلب قلب بود خازنش ناصرخسرو جز که ما را نیست معلوم آنکه فرزندان تو خازن علمند و گنجور قرانند ای رسول ناصرخسرو دام بدریا فکنده بود سلیمان خازن انگشتری بدام برآمدخاقانی بر خازنان فکر بیارش ز راه گوش چون موم خازنانش پس گوش چون نهی خاقانی تا که آن سلطان بخوان ماهی آمد میهمان خازنان بحر دُر بر میهمان افشانده اند خاقانی تا که از خازنی و خازن احکام خطا کان خطا را خط بطلان بخراسان یابم خاقانی دبیر است خازن به اسرار پنهان وزیر است ضامن به اشکال پیداخاقانی کجا خازن لشکر و گنج من برشوت مگر کم کند رنج مننظامی هر چه بدو خازن فردوس داد جمله در این حجرهء ششدر نهادنظامی چو بر زد بامدادان خازن چین بدرج گوهرین بر قفل زریننظامی خازن خلد، هشت خلد بگشت در خور جام تو شراب نداشتعطار خازنان هشت صنعت عاشق رویش شدند در ثنای او چو سوسن ده زبان برداشتند عطار || زبان (منتهی الارب) (لسان) (اقرب الموارد) (المنجد) - خازن بهشت؛ خازن خلد رضوان نگاهبان بهشت - خازن جهنم؛ مالک دوزخ.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر