«لغت نامه دهخدا»
[نَ] (اِ مرکب)( 1) دوده تبار (آنندراج) (ناظم الاطباء) آل (مجمل اللغه) دودمان (شرفنامهء منیری) قبیله اهل بیت عترت خانمان خانواده : بدآمد بدین خاندان بزرگ همه میش گشتیم و دشمن چو گرک فردوسی تو با بندگان گوی زآنسان سخن که زیبد از آن خاندان کهنفردوسی بماناد تا مانده باشد زمین بزرگی و شاهی در این خاندانفرخی خاندان تو شریف است از آنی تو شریف تو چنانی بشریفی که بود زر از کانفرخی معروف گشته از کف او خاندان او چون از سخای حاتم طی خاندان طی منوچهری نوروز را بگفت که در خاندان ملک از فروزینت تو که پیرار بود و پار منوچهری در این دنیای فریبندهء مردمخوار چندانی بمانم که کارنامهء این خاندان بزرگ را برانم (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 393 ) علی در این باب تکلفی ساخت از اندازه گذشته که رئیس الرؤساء بود و چنین کارها او را آمده بود و خاندان مبارکش را (تاریخ بیهقی) و خواجه اسماعیل رنجهای بسیار کشید و فراوان گرم و سرد چشید و حق این خاندان نگاهداشت (تاریخ بیهقی) بیندیش شب کار فردا نخست بدان رای رو پس که کردی درست نژاد شهان از بنه گم مکن مکن خاندانی که باشد کهناسدی طوسی ازین کرد دور از خورشهای آن خوان مهین خاندان دشمن خاندان راناصرخسرو مخور انده خاندان چون نماند همی خاندان نیز سلطان و خان را ناصرخسرو اندر جهان بدوستی خاندان حق چون آفتاب کرد چنین مشتهر مرا ناصرخسرو خاندانها و ملکها و شهرها بمردی باز بسته میباشد (از سیاست نامهء خواجه نظام الملک) سید به آواز ضعیف میگوید: اگر چه میروم دو چیز میان شما میگذارم یادگاری یکی قرآن و یکی خاندان (قصص ص 242 ) و ریاست آن ولایت بمیراث خاندان مادر بدو رسید و هرگز در خاندان او هیچ از نواب مجلس حکم و یک درم از هیچکس نستاند (از فارسنامهء ابن بلخی ص 118 ) اکنون اگر خواهید که حق نعمت خاندان من گزارده باشید امروز تا آخر روز مرا مهلت دهید (فارسنامهء ابن بلخی ص 101 ) و مزیت و رجحان این پادشاه دیندار در مکارم خاندان مبارک بر پادشاهان عصر از آن ظاهرتر است که بندگان را در آن باطنابی و اسبابی حاجت افتد (از کلیله و دمنهء بهرامشاهی) چنین گوید برزویه: که پدر من از لشکریان بود و مادر از خاندان علماء دین زردشت (کلیله و دمنه) شعار پادشاهی و جلال جهانداری در این خاندان بزرگ دایم و مؤید و جاوید و مخلد گشته است (کلیله و دمنه) و برکات و مثوبات آن شهنشاه غازی محمود و دیگر ملوک این خاندان را مدخر میشود (کلیله و دمنه) ز خاندان قدیمم من و تو خود دانی که واجب است مراعات خاندان قدیم عبدالواسع جبلی یکره چو خضر جهان بپیمای تا چند ز خاندان مادرخاقانی چون حیدرخانه دار اسلام شاهنشه خاندان دولتخاقانی پسر خاندان را بود خانه دار چو جان پدر شد بدیگر سرایخاقانی کردند خاندان تو غربت نه زین صفت ای کرده غ��بت و شرف خاندان شده خاقانی دیدیم چند بار و نیاید همی نکو فرجام آنک قصد بدین خاندان کند (ترجمهء تاریخ یمینی ص 265 چ 1) پسر نوح با بدان بنشست خاندان نبوتش گم شدسعدی (گلستان) مگر دشمن خاندان خودی که با خانمانها پسندی بدی سعدی گفت: ای خداوند جهان پروردهء نعمت این خاندانم سعدی (گلستان) پیوسته حق گزار آن خاندان بوده است (تاریخ قم چ سیدجلال طهرانی ص 221 ) و او پدرش بدین خاندان معروف و مشهور بوده اند (از تاریخ قم چ سید جلال طهرانی ص 221 ) -امثال: خاندان بزن بسلامت باشد هرچند فرزند نزاید (از تاریخ سیستان) (از امثال و حکم دهخدا) خاندانها و ملکها و شهرها بمردی بازبسته میباشد (از سیاست نامهء خواجه نظام الملک (از امثال و حکم دهخدا) - خاندان رسول؛ بازماندگان پیغمبر : تا سخنم مدح خاندان رسول است نابغه طبع مرا متابع و یار استناصرخسرو - خاندان علی؛ بازماندگان علی (امام اول شیعیان) - خاندان نبوت؛ بازماندگان پیغمبر || خیلخانه (شرفنامهء منیری) (ناظم الاطباء ||) نسل (ناظم الاطباء) : و همهء آتشکده ها را امت او بکشد، و ملک از خاندان پارسیان ببرند (فارسنامهء ابن بلخی ص 97 ||) پاک نژاد || صاحب خانه (ناظم الاطباء) ( 1) - در تداول: نْ / نِ.