اذفونش

«لغت نامه دهخدا»

[اَ] (اِخ) چنانکه ادفونش، صورت معرب آلفونس(1) است. (الحلل السندسیه). اذفونش (قدیس). رجوع به لیگُری شود. || اذفونش. کنت پوآتیِه و تولوز، پسر لوئی هشتم. (1221 - 1271م.). || اذفونش اول ملقب به جنگجو، پادشاه آراگُن و ناوار (1104 - 1134م.). وی بسال 1110م. بنام اذفونش هفتم پادشاه کاستیل بود. و رجوع به فهرست الحلل السندسیه ج 2 شود. || اذفونش دوم، پادشاه آراگن (1162 - 1196م.). و رجوع به حلل السندسیه ج 2 ص 58 شود. || اذفونش سوم، ملقب به محتشم، پادشاه آراگن (1285 - 1291م.). و رجوع به حلل السندسیه ج 2 ص 60 شود. || اذفونش چهارم، ملقب به سلیم دل، پادشاه آراگن (1327 - 1336م.). || اذفونش پنجم، ملقب بحکیم یا کبیر، پادشاه آراگن بسال 1416م. وی ناپل را تصرف کرد و بدانجا بسال 1458م. درگذشت. رجوع به حلل السندسیه ج 1 ص 358، 421، 423 و 469 شود. || اذفونش اول، مؤسس سلطنت پرتقال بسال 1139 و متوفی بسال 1185م. || اذفونش دوم، پادشاه پرتقال (1211 - 1223م.). وی مغاربه (مُر) را در الکازاردُسال شکست داد. || اذفونش سوم، پادشاه پرتقال (1248 - 1279م.). وی آلگارو [ شاید الغرب ](2) را فتح کرد. || اذفونش چهارم ملقب بشجاع، پادشاه پرتقال (1325 - 1357م.). وی طریف(3) را متصرف گردید (1340). || اذفونش پنجم، ملقب به افریقائی، پادشاه پرتقال (1438 - 1481م.). سپاهیان وی در افریقا و کاستیل بجنگ پرداختند. در زمان وی، پرتقالیان غینا (گینه) را کشف کردند. وی کتابخانهء کُ ایمبر را تأسیس کرد. || اذفونش ششم، پادشاه کاستیل. و سید(4) در زمان او میزیست (1065 - 1109م.). رجوع به فهرست حلل السندسیه جزء اول و جزء دوم اذفونش السادس شود. || اذفونش هفتم، پادشاه کاستیل. در زمان او نظامِالقنطره(5) برقرار شد. (1126 - 1157). رجوع به حلل السندسیه ج 2 ص 220 شود. || اذفونش هشتم، ملقب بنجیب و نیک، پادشاه کاستیل (1158 - 1214م.). وی مُرها را [ مَغاربَه را ] در ناواس دُتُلُزا (1212) مغلوب کرد. و رجوع به حلل السندسیه جزء اول ص 330 و جزء دوم ص 48 شود. || اذفونش نهم. رجوع بحلل السندسیه ج 2 ص 52 و 62 شود. || اذفونش دهم، ملقب بخردمند، پادشاه کاستیل. وی پادشاهی منورالفکر بود و موجد برخی اعمال رصدی و قانون مدونی است (1252 - 1284). || اذفونش یازدهم، پادشاه کاستیل (1312 - 1350م.). وی مُرها را [ مغاربه را ]در طریف مغلوب کرد (1340). || اذفونش دوازدهم پسر ایزابل دوم، متولد در مجریط (مادرید) بسال 1857 و متوفی بسال 1885م. پادشاه اسپانی (1874 - 1885م.). || اذفونش سیزدهم، پسر اذفونش دوازدهم که پس از وفات پدر در مجریط بسال 1886 متولد شد و بسال 1941م. درگذشت. وی تحت قیمومت مادر خود مسماه به ماری کریستین تا سال 1902م. سلطنت کرد و در 1931 از سلطنت کناره گرفت. و بسال 1906 با ویکتُریا اُژِنیا از اهل باتِنْبِرگ ازدواج کرد. در زمان سلطنت وی اسپانیا بر مراکش شمالی تسلط یافت.
(1) - Alphonse.
(2) - Algarve.
(3) - Tarifa.
(4) - Le Cid.
(5) - Ordre d' Alcantra. تشکیلات نظامی و مذهبی که بسال 1156م. برقرار شد.