باجوری

«لغت نامه دهخدا»

(اِخ) شیخ ابراهیم بن محمد بن احمد باجوری (بیجوری) شافعی (1198 - 1277 ه . ق.)(1). وی در باجور که از دهات منوفیه (مصر) است متولد شده و نزد پدر خود تربیت یافته و قرآن مجید را ازو آموخت. وی در سال 1212 بجامع ازهر رفت و تا سال 1213 که فرنسیس به ازهر آمد در آنجا ماند. سپس از آنجا خارج شد و به جیزه رفت و مدتی در آنجا بماند و سپس بزمانی که فرنسیس از ازهر خارج شد به ازهر بازگشت و بتحصیل علم پرداخت و محضر دانشمندان بزرگی را چون شیخ محمد امیرکبیر و شیخ عبدالله شرقاوی و جز آنان را دریافت و در مدتی کم آثار نجابت و بزرگی در او هویدا شد و بتدریس پرداخته کتب متعددی تألیف کرد. ریاست جامع ازهر در سال 1263 به او واگذار شد، و وی پیوسته قرآن را تلاوت مینمود. و در زمان ریاست خویش با وجود وظائف ریاست همچنان بتدریس مشغول بود و عباس پاشا در مجلس درس او در جامع ازهر حاضر میشد و برای وی صندلی در خارج مجلس میگذاشتند تا بر روی آن بنشیند. باجوری تا زمان پیری بدین شغل اشتغال داشت. سپس بعلل حوادثی که در الازهر ظاهر شد چهار تن به نیابت او زیر نظر شیخ مصطفی عروسی امور جامع ازهر را اداره کردند. کتابهای ذیل از تألیفات اوست:
1- التحفه الخیریه، و آن حاشیه ایست بر الفوائدالشنشوریه (فرائض المذاهب الاربعه)، اول آن: الحمدلله الذی یرث الارض و من علیها و هو خیرالوارثین که آنرا بسال 1236 ه . ق. بپایان برد و آن در سال 1282 در مطبعهء شاهین و در سال 1300 در چاپخانهء محمد مصطفی و در سال 1306 در مطبعه الازهریه و در سال 1308 در چاپخانهء المیمنیه بچاپ رسیده است.
2- تحفه المرید علی جوهره التوحید، تألیف برهان الدین اللقانی. و در حاشیهء آن جوهرهء مذکور طبع شده، چ بولاق بسال 1293 و نیز در مطبعهء وادی النیل بسال 1279 و در المیمنیه بسال 1306 و در الازهریه بسال 1310 بچاپ رسیده است.
3- تحقیق المقام علی کفایه العوام فیما یجب علیهم من علم الکلام، و آن حاشیه ایست بر کفایه العوام فضالی. آغاز حاشیه: الحمدلله العالم بالکلیات و الجزئیات... که آنرا به اجازهء شیخ خویش «فضالی» تألیف کرده و بسال 1223 از تدوین آن فراغت یافته است و در حاشیهء آن کفایه العوام مذکور چاپ شده و بسال 1285 و 1291 و در 1309 در بولاق و در 1298 در مطبعه الازهریه و در 1298 در مطبعه الوهبیه و در 1303 در مطبعه الخیریه و در 1306 در مطبعهء عبدالرزاق و در 1328 در مطبعه المیمنیه بچاپ رسیده است.
4- حاشیه الباجوری علی أم البراهین و العقاید تألیف سنوسی (توحید)، در حاشیهء آن تقریر الشیخ احمد الاجهوری که بسال های 1293 و 1300 و 1301 و 1302 در بولاق مصر چاپ شده و در حاشیهء آن تقریر شیخ الانبابی بسال های 1279 و 1283 و 1289 و 1298 و 1304 و 1307 و 1310 و 1318 در حجر مصر بچاپ رسیده است.
5- حاشیه (الباجوری) علی شرح ابن قاسم الغزی علی متن ابی شجاع (در فقه شافعی)، جزء دوم آن بسال های 1273 و 1285 و 1298 در بولاق و در 1303 در مطبعهء شرف و در 1303 و 1326 در مطبعه المیمنیه بچاپ رسیده است.
6- حاشیه (الباجوری) علی رساله فی لااله الاالله، تألیف شیخ وی محمد الفضالی چ مطبعهء عبدالرزاق بسال 1301.
7- حاشیه (الباجوری) علی رساله الفضالی فی کلمه التوحید، که در حاشیهء آن رسالهء مذکور چاپ شده و بسال 1320 در مطبعه المیمنیه بچاپ رسیده است.
8- حاشیه (الباجوری) علی شرح السنوسی، مختصری است در علم منطق، ضمن مجموعه ای در مصر بسال 1292 و 1321 بچاپ رسیده است.
9- حاشیه علی متن البرده للبوصیری چ بولاق 1302، مصر 1304. در حاشیهء آن شرح الشیخ خالد الازهری علی البرده طبع شده. چ مطبعه المیمنیه 1308 و مطبعه الازهریه 1308 و مطبعه الشرفیه 1311.
10- حاشیه علی متن السلم المرونق للاخضری (در منطق)، در حاشیهء آن متن السلم چاپ شده در مطبعه الکاستلیه بسال 1282 و بضمیمهء تقریر الشیخ الانبابی در بولاق در سالهای 1286 و 1297 و مطبعه الخیریه 1304 و مطبعه المیمنیه 1306 و مطبعه الازهریه 1308 بچاپ رسیده است.
11- حاشیه علی متن السمرقندیه فی الاستعارات (بلاغت) چ مطبعه المیمنیه بسال 1324.
12- حاشیه علی متن الشمائل النبویه للترمذی. رجوع به المواهب اللدنیه علی الشمائل المحمدیه (شمارهء 17) شود.
13- حاشیه علی مولد الشیخ احمد الدردیر چ مطبعه الخیریه 1304.
14- رساله فی علم التوحید چ مطبعه المدارس بسال 1289 و مطبعهء شرف بسال 1307.
15- فتح الخبیر اللطیف بشرح متن الترصیف، و آن شرحی است بر الترصیف ابن عیسی عمری معروف به مرشدی (صرف)، چ مطبعه المیمنیه بسال های 1310 و 1332 و در سال 1313 در مصر طبع شده است.
16- فتح رب البریه علی الدره البهیه نظم الاجرومیه للعمریطی. در حاشیهء آن الدره البهیه مذکور در مطبعهء محمد مصطفی بسال 1302 و مطبعه المیمنیه بسال 1309 چاپ شده است.
17- المواهب اللدنیه علی الشمائل المحمدیه، و آن حاشیه ایست بر شمائل الترمذی، و در حاشیهء آن متن شمایل چاپ شده است. طبع بولاق بسال های 1276 و 1302 و مطبعهء محمد مصطفی 1301 و مطبعه المیمنیه 1309 و 1330.
(1) - الخطط الجدیده 9-2.