«لغت نامه دهخدا»
(اِخ) (1255-1322 ه . ق.) (1839-1904 م.). محمود سامی باشابن حسن بک حسنی بارودی مصری. از نخستین پیروان نهضت ادبی شعر مصری است. وی در مدرسهء نظامی مصر تحصیل کرد و آنگاه به اسلامبول رفت و زبان فارسی و ترکی را نیک بیاموخت و او را در زبان ترکی و فارسی قصایدی است. سپس بفرانسه و انگلستان شد و تجارب بسیاری در فن لشکری بیندوخت. آنگاه بمصر بازگشت و عهده دار مشاغل بسیاری شد که آخرین آنها ریاست نظار بود. در دورهء انقلاب اعرابی از سران انقلاب بشمار میرفت و پس از آن بجزیرهء سیلان (سراندیب) تبعید گردید و هفت سال در آن جزیره بماند و در آن مدت زبان انگلیسی را بیاموخت. آنگاه بسال 1317 ه . ق. از تبعیدگاه بمصر بازگشت. (از الاعلام زرکلی ج 3 صص1012-1013). و مؤلف معجم المطبوعات آرد: وی از ارکان نهضت شعری دورهء اخیر مصر بوده و با اسماعیل پاشا هنگام مسافرت او به اسلامبول (1863 م.) همراه بود و وی از زمرهء سپاهیان مصری بود که آنان را برای کمک بدولت عثمانی در خاموش کردن انقلاب کرید بسال 1868 گسیل داشته بودند. در روزگار توفیق پاشا وی عهده دار نظارت اوقاف بود. بارودی در انقلاب اعرابی از مهمترین یاران وی بوده و در اثنای انقلاب مشاغل مهمی داشت و بعداً از جملهء تبعیدشدگان بشمار رفت. کتابهای زیر از اوست: 1- دیوان بارودی- دو جزء که بترتیب حروف هجا مرتب شده است و به آخر حرف لام پایان می یابد. چاپ مطبعهء جریده در مصر، و شرح لغات در ذیل صفحات بقلم مصحح آن شیخ محمود امام منصوری یکی از علمای الازهر نوشته شده است. 2- مختارات بارودی- که اشعار سی شاعر از فحول شعرای مولدین را جمع آوری کرده است که نخستین آنان بشار و آخرین ابن عنین است و آنرا بر هفت باب مرتب کرده است که عبارتست از: ادب. مدیحه. رثاء. صفات. نسیب. هجاء و زهد. و در سالهای آخر یاقوت مرسی آنرا تصحیح و انتخاب کرده و در مطبعهء جریده 29-1327 ه . ق. در چهار جزء بچاپ رسانیده است. (از معجم المطبوعات ج 1 ستون 514).