پنجهء مریم

«لغت نامه دهخدا»

[پَ جَ / جِ یِ مَ یَ] (ترکیب اضافی، اِ مرکب)(1) گیاهی باشد خوشبوی به اندام پنج انگشت. گویند مریم مادر عیسی علیه السلام در هنگام وضع حمل بر آن گیاه چسبیده بود. (برهان قاطع). چنگ مریم. (فرهنگ رشیدی). شجرهء مریم. (ابن البیطار). بخور مریم، و آن گیاهی است جالی و مفتح و مدر بول و حیض و مسقط جنین و کثیرالنفع. در دوم خشک و در سوم گرم. و بیخ آن عرطنیثا باشد. این گیاه از خانوادهء پامچالها و تیرهء لی زی ماکیه است و شامل تقریباً 12 نوع است که در اروپای مرکزی و جنوبی و شمال افریقا میروید. سیکلامن. سیکلمه:
شد ز اعجاز نطق او درهم
کار عیسی چو پنجهء مریم.سلیم (از آنندراج).
چو دایگان ز پی زادنش نهاده صدف
ز شاخ مرجان در آب پنجهء مریم.
سلیم (از آنندراج).
(1) - Cyclamen persicum. و از این نام معلوم میشود که اصل این نبات بومی ایران است.