تلگراف بی سیم

«لغت نامه دهخدا»

[تِ گِ فِ / تِ لِ فِ](ترکیب وصفی، اِ مرکب) تلگراف بی سیم و رادیو بر اساس امواج هرتز(1) استوار است و آن چنان است که بکمک بوبین رمکرف میتوان جرقهء الکتریکی بسیار شدید و طویلی بین دو سر ثانویهء آن تولید کرد. هرتز مشاهده کرد که وقتی بین دو سر ثانویهء بوبین رمکرف جرقه ایجاد میگردد در فضا امواجی منتشر میشود (امواج الکترومانیتیک) که در اجسام فلزی تولید برق میکند. هرتز با نزدیک کردن دو سر سیمی که به شکل حلقه درآورده بود نشان داد که هر وقت بوبین جرقه می زند بین دو سر حلقه هم که در فاصلهء کمی از آن قرار دارد جرقه ایجاد می شود. بنابراین بوبین رمکرف دستگاه فرستندهء بی سیم و حلقه، دستگاه گیرندهء آن می باشد. ولی این دستگاه فقط در فاصلهء چندمتری قابل عمل بود. برانلی(2) در سال 1891 م. ملاحظه کرد که براده های آهن وقتی در مسیر امواج الکترومانیتیک قرار می گیرند دارای قابلیت هدایت الکتریکی بیشتری می شوند. او در اطاق مجاور محل کارش چند پیل را به لوله ای که دارای برادهء آهن بود به یک زنگ اخبار الکتریکی وصل کرد و مشاهده نمود هنگامی که بوبین کار نمی کند جریان از مدار زنگ نمی گذرد ولی موقعی که بوبین کار می کند زنگ هم بصدا درمی آید.
این دستگاه در سال 1896 م. بوسیلهء مارکنی(3) تکمیل شد و بوسیلهء آن دستگاه توانست تلگراف بی سیم را با اخبار مرس بکار اندازد و بدینطریق اولین دستگاه فرستنده و گیرندهء بی سیم بکار افتاد و سپس با استفاده از چراغی که بوسیلهء لی دوفرست(4)اختراع شده بود تغییراتی در تلگراف بی سیم روی داد و بوسیلهء این لامپ توانستند جریان تلفنی را به امواج بی سیم (امواج رادیویی) تبدیل کنند که پس از تغییرات زیاد بصورت رادیو درآمده است. (از فیزیک رضاقلی زاده و رهنما). رجوع به علم و زندگی صص 288-294 و تلفن بی سیم و رادیو شود.
(1) - Hertz.
(2) - Branly.
(3) - Marconi.
(4) - Lee de Forest.