«لغت نامه دهخدا»
[تَ] (اِخ) محمد بن احمدبن سعید مکنی به ابوعبدالله از مشاهیر اطبای اسلام است. در گیاه شناسی و ادویهء مفرد و ترکیب ادویه، فرید عصر خویش بود. تریاق فاروق و دیگر تریاقها را اصلاح و اکمال و ترکیب کرد. در اوائل قرن چهارم از هجرت در قدس می زیست و در آن دیار به فرا گرفتن علم طب همت گماشت و در محضر درس راهب «انباز خریابن ثوبه» حضور یافت و به مصر رفت و در خدمت «ابوالفرج یعقوب بن کلسه» وزیر علوی درآمد و با علمای مغرب مؤانست داشت و در تکمیل دانش خود کوشش کرد و بنام این وزیر کتاب نوشت و در سال 370 ه . ق. که در مصر بیماری «وبا» شیوع یافت او در کیفیت درمان و راه پیش گیری از سرایت این بیماری کوشش فراوان کرد و کتاب «ماده البقاء باصلاح فساد الهواء و التحرز من ضرر الاوباء» را بنام ابوالفرج، وزیر یاد شده بنگاشت و در بارهء بیماری چشم کتاب مفصلی بنام «مقاله فی ماهیه الرمد و انواعه و اسباب و علاجه» نوشت و دیگر از جملهء آثار او کتاب الفحص و الاخبار. منافع القرآن. امتزاج الارواح. جیب العروس و ریحان النفوس. خواص القرآن. رساله فی صنعته التریاق است و دربارهء ادویه و ترکیبهای آنها کتابهای فراوان دارد. ابن بیطار در کتاب خود مفردات، فراوان از او نام برده است. رجوع به قاموس الاعلام ترکی و اسماء المؤلفین ج2 ص49 و کشف الظنون ج2 ص1574 و الاعلام زرکلی ج3 ص847 شود.