«لغت نامه دهخدا»
[سَ / سِ] (اِخ) قصبه ای است(1) در حوالی و جانب شمالی نهاوند... . (انجمن آرا) (آنندراج). یکی از بخشهای ولایت ثلاث قدیم (ملایر - نهاوند - تویسرکان) که اینک از شهرستانهای استان پنجم کشور است. وجه تسمیهء آن از دو کلمهء توی و سرکان ترکیب شده و نام دو قصبهء بزرگ قدیمی است. توی شهر فعلی و سرکان نام قصبه ای است در 6 هزارگزی شمال توی. در حال حاضر قصبهء سرکان همان سرکان نامیده می شود ولی توی به تنهائی گفته نمیشود و کلمهء تویسرکان نام خاص شهر مرکز شهرستان است. شهرستان تویسرکان محدود است: از طرف شمال به کوه الوند، از شمال باختری به بخش اسدآباد شهرستان همدان، از خاور به شهرستان ملایر، از جنوب به شهرستان نهاوند، از باختر به بخش کنگاور شهرستان کرمانشاهان. شهرستان تویسرکان در دره های دامنهء جنوب باختری کوه الوند واقع است و شعبه های مختلف این کوه از هر سمت، شهرستان تویسرکان را فراگرفته است. کوههای خان گرمز، کمرزرد، کلیان و سیاه دره از ارتفاعات این شهرستان بشمار می آیند. رودخانه های مهم آن کرزان رود و خرم رود است. محصول عمدهء این شهرستان غلات و میوه و خشکبار و توتون و پنبه و پوست و پشم و چوب و صنایع دستی قالی و قالیچه است. این شهرستان از سه دهستان تشکیل یافته است: 1 - کرزان رود با 36 آبادی و 41000 تن سکنه. 2 - خرم رود با 39 آبادی و 17000 تن سکنه. 3 - قلقل رود با 40 آبادی و 19000 تن سکنه. شهر تویسرکان در یکی از دره های باختری و خوش آب و هوای کوه الوند واقع است و 15000 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5). (1) - فعلا در تقسیمان کشوری شهرستان است.