ثأون

«لغت نامه دهخدا»

[ثَ اُ] (اِخ)(1) اسکندرانی. مهندس مشهور از اهل اسکندریهء مصر. او پس از بطلمیوس میزیست. تصانیف وی در قدیم متداول بود و از جملهء تألیفات وی کتب ذیل است: کتاب العمل بذات الحلق. کتاب جداول زیج بطلمیوس المعروف بالقانون المسیّر. کتاب العمل بالاصطرلاب. کتاب المدخل الی المجسطی و او را رصدی است قبل از هجرت به 921 سال. و ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه از زیج او نقل کرده است(2) ابن ابی اصیبعه(3) در ذکر تألیفات ابوالحسن ثابت بن قره کتابی بنام کتاب فیما أغفله ثأون فی حساب کسوف الشمس و القمر نام برده است ولی معلوم نیست که این ثأون همان صاحب ترجمه است یا جز او و نیز همان مؤلف(4) در ضمن ذکر فلاسفهء قدیم ثأون را در ردیف فیثاغورس و انکسیمانس و انباذقلس نام برده است. در تاریخ الحکماء قفطی نام دو حکیم یکی ثأون و دیگر فنون با دو ترجمهء نزدیک بیکدیگر آمده است و این اشتباهی است و تحریف کتابتی منشأ آن بوده است(5).
(1) - Theon d' Alexandrie. (2) - آثارالباقیه ص10 و 28.
(3) - ج1 ص225.
(4) - ج1 ص36.
(5) - قفطی ص108 و 267.