«لغت نامه دهخدا»
[ثُ مَ] (اِخ) العبسی القعقاعی. ابوعثمان بن ثمامه صاحب الجبار. از معمرین عصر هارون الرشید و مورد عنایت اوست. مؤلف عیون الانباء آورده است(1) که خواهر او زوجهء عبدالملک بن مروان و مادر ولید و سلیمان خلفای اموی بود و خواهر دیگرش زوجهء مهدی(2) وقتی ثمامه سخت بیمار شد هارون الرشید ابواسحاق ابراهیم بن المهدی را بعیادت او فرستاد ابوخالد یزیدبن یوحنا که خدمت ابراهیم میکرد با حسن تدبیر و جرأت داروئی به وی داد و ثمامه شفا یافت هارون را طریق معالجهء یزید خوش آمد و ده هزار درهم به وی بخشید. (1) - عیون الانباء ج1 ص158. (2) - از حیث تاریخی مستبعد می نماید که خواهر ثمامه مادر ولید (متوفی بسال 96) بوده باشد و ثمامه خود معاصر هارون که بسال 170 ه . ق. بخلافت رسیده و بسال 193 وفات کرده است.