مشروطه

«لغت نامه دهخدا»

[مَ طَ] (ع ص) مشروطه. مؤنث مشروط. رجوع به مشروط شود. || (اصطلاح منطق) در منطق قضیه ای که در آن شرط به کار رفته باشد و آن انواع دارد:
- مشروطهء خاصه؛ (اصطلاح منطق) در منطق عبارت از قضیهء مشروطهء عامه مقید بلادوام ذاتی است و قضیه ای است که حکم در آن به ضرورت ثبوت محمول برای موضوع و یا سلب آن از موضوع به شرط اتصاف ذات موضوع به وصف عنوانی باشد اعم از آن که وصف جزء موضوع بود یا ظرف ضرورت باشد. مثال: کل کاتب متحرک الاصابع مادام کاتباً لا دائما. (از فرهنگ علوم عقلی سجادی).
- مشروطهء دائمه؛ (اصطلاح منطق) در منطق قضیه ای است که به حسب وصف ضروری و به حسب ذات دائمی که متحمل ضرورت و لاضرورت بود. (از فرهنگ علوم عقلی سجادی).
- مشروطهء دائمهء لاضروریه؛ (اصطلاح منطق) در منطق قضیه ای است که به حسب وصف ضروری بود و به حسب ذات دائم لاضروری. (از فرهنگ علوم عقلی سجادی).
- مشروطهء ضروریه؛ (اصطلاح منطق) در منطق قضیه ای است که هم بحسب وصف و هم به حسب ذات ضروری بود. (از فرهنگ علوم عقلی سجادی).
- مشروطهء عامه؛ (اصطلاح منطق) در منطق عبارت از قضیه ای است که حکم در آن به ضرورت ثبوت محمول برای موضوع یا سلب آن از او بود به شرط آن که موضوع متصف به وصف موضوع بود، یعنی وصف موضوع در حالتی در تحقق آن ضرورت باشد. مثال: کل کاتب متحرک الاصابع بالضروره مادام کاتباً. (از فرهنگ علوم عقلی سجادی). و رجوع به تعریفات جرجانی و اساس الاقتباس و دستور العلماء شود.
- مشروطهء لادائمه؛ (اصطلاح منطق) در منطق قضیه ای است که بحسب وصف ضروری بود و به حسب ذات لادائم. (از فرهنگ علوم سجادی).
- مشروطهء لاضروریه؛ (اصطلاح منطق) در منطق قضیه ای است که بحسب وصف ضروری بود و به حسب ذات لاضروری. (از فرهنگ علوم عقلی سجادی).
|| مشروطه: حکومت مشروطه نوعی حکومت که در آن وضع قوانین به عهدهء مجلس یا مجلسین. (شوری - سنا) باشد و دولت مجری آن قوانین محسوب میگردد، مقابل استبداد. (فرهنگ فارسی معین). اصطلاحی است که در ایران به نوع حکومت کندیسیونل(1) و کنستی توسیون(2) اطلاق گردیده، در مقابل حکومت دیکتاتوری و استبداد : ایران بطوری که دستخط فرموده و به عموم دول اعلان فرموده ایم مشروطه و در عداد دول کنستی توسیون محسوب است. (از نامهء محمدعلی شاه خطاب به مردم از تاریخ مشروطهء ایران تألیف کسروی ص584).
از پس مشروطه نو شد فکرها
سبکهایی تازه آوردیم ما.
بهار (دیوان ج 2 ص 228).
- مشروطه خواه؛ خواهان حکومت قانون و مخالف حکومت فردی و استبدادی. آن که طرفدار مشروطه باشد. مشروطه طلب.
- مشروطه خواهی؛ طرفداری از مشروطه. مشروطه طلبی.
- مشروطه طلب؛ مشروطه خواه. و رجوع به ترکیب مشروطه خواه شود.
- مشروطه طلبی؛ مشروطه خواهی.
- مشروطهء مشروعه؛ حکومت مبتنی بر مشروطه و منطبق با ��حکام اسلام ظاهراً این اصطلاح را شیخ فضل الله نوری و یا طرفداران او وضع کرده اند : یک دستهء دیگر ... مشروعه را به میان آوردند و از میان مشروطه خواهان به کنار رفتند. (تاریخ مشروطهء ایران تألیف کسروی چ 4 ص 259). و رجوع به همین کتاب صص 287-291 شود.
.
(فرانسوی)
(1) - Conditionnel .
(فرانسوی)
(2) - Constitution