مصروع

«لغت نامه دهخدا»

[مَ] (ع ص) برزمین افکنده شده. (آنندراج). || (اصطلاح پزشکی) صرع زده و کسی که گرفتار بیماری صرع باشد. (ناظم الاطباء). بیمار صرع. (آنندراج). مجنون. مبتلای به صرع. که به مرض صرع گرفتار باشد. (یادداشت مؤلف) :
دست در دست بُرده چون مصروع
پای در پای می کشم چون مست.مسعودسعد.
بحر مصروعی است از رشک سخاش
زآن سراپایش مسلسل کرده اند.خاقانی.
حکم بومعشر مصروع نگیرم گرچه
نامش ادریس رصددان به خراسان یابم.
خاقانی.
خورشید شاه انجم و همخانهء مسیح
مصروع و تب زده ست و سها ایمن از سقام.
خاقانی.
پس از یک دم چو مصروعان بیهوش
به هوش آمد دل سنگینش از جوش.نظامی.
برآورد از جگر آهی شغبناک
چو مصروعی ز پای افتاد بر خاک.نظامی.
در او پیچید و آن شب کام دل راند
به مصروعی بر افسونی غلط خواند.نظامی.
آب را اگرچه پیوسته دست باد در سلسله می کشید اما چون مصروعان به سر می رفت. (جوامع الحکایات ج1 ص17).
- مصروع خاوری؛ آفتاب در محل برآمدن و فرورفتن(1). (برهان) (آنندراج).
- مصروع گشته؛ صرعی. گرفتار بیماری صرع. دیوگرفته :
اگر نه دیوند این مردمان دیونشان
چرا چو مردم مصروع گشته حیرانم؟
مسعودسعد.
(1) - زیرا خاور هم به معنی مشرق است و هم مغرب.