جارودیه

«لغت نامه دهخدا»

[دی یَ] (اِخ) گروهی از زیدیان منسوب به ابوالجارود زیادبن ابی زیاد خراسانی. (منتهی الارب). صاحب الفرق بین الفرق چنین آرد: ایشان از پیروان ابی جارودند(1) و گفتند که پیغمبر بی آنکه نام علی را بر زبان راند در توصیفی که از جانشین خود کرد او را به امامت برگزید. و گفتند که امام پس از علی (ع) حسن و پس از وی برادرش حسین است. از گفتگوئی که در میان جارودیه در پیرامون امامت برخاست دو دسته پدید آمدند: گروهی گفتند که علی پسرش حسن و پس از او برادر وی حسین را به امامت نامزد کرد و پس از آن دو، امامت در فرزندان حسن و حسین به شوری باشد و هرکه از ایشان برخیزد و شمشیر برکشد و مردمان را به دین خویش خواند و دانا و پرهیزکار باشد امام است. گروه دیگر گفتند که پیغمبر پس از علی حسن و پس از وی حسین را به امامت نامزد کرد. جارودیه از گفتگوی دربارهء امام آینده به چند دسته شدند: گروهی از آنان کسی را به امامت نامزد نکنند و چشم براه کسی نباشند و گویند هرکه از پسران حسن و حسین شمشیر برکشد و مردمان را به دین خویش خواند امام است. گروهی چشم براه محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی بن ابیطالب هستند و کشته شدن و مردن او را باور ندارند و پندارند که وی مهدی آینده است و بجنگ برخیزد و بر زمین پادشاهی کند. و سخن ایشان در این باره چون گفتار محمدیه از امامیه دربارهء انتظار محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی است. گروهی منتظر آمدن محمد بن قاسم خداوند طالقانند و مردنش را راست نمیدانند. گروهی چشم براه محمدبن(2) عمر هستند که در کوفه برخاست و مردن و کشته شدنش را نپذیرند. این گفتار جارودیه بود و آنان را باید کافر شمرد زیرا یاران پیغمبر را کافر دانند. (ترجمهء الفرق بین الفرق صص24 - 25). شهرستانی چنین آرد: جارودیه، یاران ابوالجارودند. آنها گفتند که پیغمبر (ص) بوصف به امامت علی (ع) تصریح کرده نه به اسم، و علی بعد از پیغمبر امام است و مردم تقصیر کردند که وصف را نشناخته و به جستجوی موصوف برنخاستند، و مردم در اختیار کردن ابوبکر به امامت کافر شدند. (ملل و نحل شهرستانی چ احمد فهمی محمد ج1 ص255). مرحوم اقبال در خاندان نوبختی چنین آرد: جارودیه یا سرحوبیه از فرق زیدیه اصحاب ابوالجارود یا ابوالنجم زیادبن المنذر العبدی [ است ] که میگفتند حضرت رسول امیرالمؤمنین علی را بوصف به امامت منصوب کرده نه به اسم و مردم را در اختیار ابوبکر به امامت و نشناختن وصف امام کافر میدانستند، و جارودیه پس از زیدبن علی محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن را امام میدانستند. بعضی از ایشان می گفتند او نمرده و خروج خواهد کرد، بعضی دیگر محمد بن قاسم علوی صاحب طالقان ری و بعضی دیگر یحیی بن عمر صاحب کوفه را در همین مقام می پنداشتند. (خاندان نوبختی ص253). و رجوع به زیدیه و تعریف��ت میر سیدشریف ص50 و الفهرست ابن الندیم ص178 و بیان الادیان و الانساب سمعانی و خطط ج4 ص147 و مفاتیح العلوم و احمدبن محمد بن سعیدبن عبدالرحمن.... ابن عقده در همین لغت نامه شود.
(1) - ابوالنجم زیادبن المنذر العبدی معروف به ابی جارود از غلاه شیعه متوفی در 150 ه .ق . (حاشیهء ترجمهء الفرق بین الفرق ص24 از مقریزی ج2 ص352).
(2) - محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی معروف به نفس زکیه به روزگار منصور عباسی خروج کرده و بسال 145 ه .ق . در 35 سالگی کشته شد. (حاشیهء ترجمهء الفرق بین الفرق ص25).