جامع عتیق شیراز

«لغت نامه دهخدا»

[مِ عِ عَ قِ] (اِخ)مسجد قدیمی معروفی است در شیراز که آن را عمروبن لیث ساخته است و گفته اند آن مقام هرگز ازو خالی نبوده و بین المحراب و المنبر دعا را اجابت بود. (از نزهه القلوب ج3 ص115). مؤلف مرآت البلدان آرد: جامع عتیق مشهور به مسجد جمعه است و شعر سعدی:
تا نشنوی ز مسجد آدینه بانگ صبح
یا از در سرای اتابک غریو کوس.
اشاره به آن است. این مسجد را عمرو لیث در زمان حکمرانی خود (بین 266 تا 290 ه .ق .) بنا کرد. این جامع مسجدی است وسیع مشتمل بر عمارات و معابد بسیار و در وسط صحن عمارت مربع دو طبقهء بدیعی بوده که با صنایع عالی حجاری و کتیبه های ممتاز بنا شده بود و در اثر زلزله های متواتر رو به انهدام نهاده است. اتابک سلغری بر بنای مسجد افزوده و سلطان ابراهیم میرزا پسر شاهرخ میرزا آن را مرمت کرده و پس از آن نیز مرمتهائی شده است. (از مرآت البلدان ج4 صص107 - 108).