جامع مشهد

«لغت نامه دهخدا»

[مِ عِ مَ هَ] (اِخ) مسجد گوهرشاد که صحن جنوبی مرقد مطهر حضرت رضوی (ع) محسوب میشود. بانی آن گوهرشادآغا، زن شاهرخ پسر امیر تیمور است. این مسجد یکی از ابنیهء بسیار عالی است که کاشیهای معرق و غیر معرق آن با چینیهای بسیار ممتاز برابری میکند. چهار در دارد:
دری به بازار بزرگ و دری به محوطهء پائین پا که مقبرهء شیخ بهائی است و در سوم به سمت خانهء حاج میرزا موسی خان و در چهارم به معبر عام باز میشود. این جامع دارای ایوانهایی است بدینقرار:
1- ایوان مقصوره با گنبدی بسیار عالی و دو گلدستهء بلند کاشی که ارتفاع آن بیست و پنج ذرع و نیم و دهنهء آن دوازده ذرع و طول آن سی و چهار ذرع و ارتفاع گنبد چهل و یک ذرع و قطر پیهای آن پنج ذرع و ارتفاع گلدسته چهل و یک ذرع است. این ایوان در سال 820 ه .ق . ساخته شده است. 2- ایوان دارالسعاده که سمت مرقد واقع شده و به مرقد منوره راه دارد. 3- ایوان غربی، شبستانهای بزرگی اطراف صحن است و مسجد پیره زن در وسط صحن قرار دارد. (از مرآت البلدان ج4 ص121). مسجد پیره زن را اخیراً خراب کرده و جای آن حوضی در وسط صحن بنا کرده اند. مؤلف مرآت البلدان آرد: جامع دیگری در مشهد بنام مسجد شاه وجود دارد که از بناهای ازبکیه است و فعلاً جز دو منار و یک گنبد که قریب الانهدام است چیزی از آن باقی نمانده است. (از مرآت البلدان ج4 ص121).