جبر

«لغت نامه دهخدا»

[ ] (اِخ) مولی بنی عبدالدار. واقدی گوید: وی یهودی بود در مکه و سورهء یوسف را از حضرت رسول (ص) استماع کرد و اسلام آورد و آنرا پنهان میداشت. ولی اربابان وی اطلاع یافتند و او را آزار کردند و هنگامی که رسول (ص) مکه را فتح کرد از آزاری که دیده بود بحضرت شکایت برد، آن حضرت پولی باو عطا کرد تا خویشتن را خرید و آزاد شد. سپس ثروتمند شد و با زنی از اشراف بنی عامر ازدواج کرد. مقاتل بن حبان در تفسیر خود او را از کسانی دانسته که آیهء «الا من اکره و قلبه مطمئن بالایمان». (قرآن 16/106). و آیهء «و جعلنا بعضکم لبعض فتنه». (قرآن 25/20) در شأن آنان نازل شده است. طبری در تفسیر آیهء «فَمَن اظلم ممن افتری علی الله کذبا». (قرآن 18/15)، «او قال اوحی الیّ...» از طریق سدی آرد: که عبدالله بن سعدبن ابی سرح اسلام آورد و سپس مرتد شد و دربارهء عمار و جبر نزد ابن الحضرمی یا ابن عبدالدار بدگوئی و سخن چینی کرد آنان این دو تن را گرفتند و آنقدر آزار کردند تا از اسلام برگشتند و (کافر شدند) و آیهء زیر در این مورد نازل شد: «الا من اکره و قلبه مطمئن بالایمان» (قرآن 16/106). و در تفسیر ابن حاتم و عبدبن حمید از طریق حصین بن عبدالرحمن از عبدالله بن مسلم حضرمی آمده که گفت: دو بنده داشتیم بنام یسار و جبر و آنان صقلی بودند که کتاب خود را میخواندند و به آن عمل میکردند و حضرت رسول (ص) نزد آنان میگذشت و بقرائت آنان گوش میداد و مردم گفتند: آن حضرت از آنان می آموزد و این آیه «و لقد نعلم انهم یقولون انما یعلمه بشر» (قرآن 16/103) نازل شد. در اینجا از اسلام آوردن این دو تن ذکری نشده است. (از الاصابه فی تمییزالصحابه).