جداد

«لغت نامه دهخدا»

[جُدْ دا] (ع ص، اِ) جامه های کهنهء پاره پاره. معرب کداد. (منتهی الارب) (آنندراج) (ذیل اقرب الموارد). جوالیقی گوید جداد نخهای گره خورده است و آن را به نبطی کُدّاد گویند :
اضاءَ مظلته بالسرا
جِ، واللیل غامر جداد ها.
اعشی (از المعرب ص95).
و در حاشیهء کتاب المعرب چنین آمده: مؤلف در معرب بودن کلمه از ابن درید پیروی کرده است. صاحب لسان با آن که موافقت کرده و می افزاید که جداد پیراهنهای کهنه است و معرب از کداد فارسی است و از ابوحنیفه نقل میکند که جداد درختان ریز است، ولی من نمیدانم با اینکه مادهء کلمه در عربی استعمال شده دلیل معرب بودن کلمهء مزبور چیست؟ (از حاشیهء المعرب جوالیقی ص95). استعمال شدن مادهء کلمه درعربی بهیچ رو دلیل برآن نیست که از زبان دیگر گرفته نشده است همچون «باز» شکاری فارسی که تازیان از آن افعالی چون «تبازی» وجز آن ساخته اند(1)وبسیاری از شواهد دیگر. و سزاوار بود فاضل محشی در دانش تعصب نشان نمیداد. (یادداشت لغت نامه). || هرچیز که بعضی از اجزای آن در بعضی دیگر پیچیده و درهم رفته باشد از رشته ها وشاخهای درخت. (از منتهی الارب) (آنندراج) (از ذیل المعرب جوالیقی ص95) (از قطر المحیط). فارسی معرب است. (اقرب الموارد). || درختهای ریزه. (منتهی الارب) (آنندراج) (از قطر المحیط) (ذیل اقرب الموارد) (حاشیهء المعرب). || رشته های خیمه . (منتهی الارب) (آنندراج). || کوه های خرد. (منتهی الارب) (آنندراج) (قطر المحیط). || میوه درخت خرما. (از معجم البلدان) (ذیل اقرب الموارد). طَلح. (از معجم البلدان) :
یجتنی ثامرُ جدّاده
بین فرادی ترْم أوتؤام.
طرمّاح (از معجم البلدان).
(1) - رجوع به الخصایص ابن جنی، ج1 ذیل باز شود.