«لغت نامه دهخدا»
[جَرْ وَ] (اِخ) ابن اوس بن مالک عیسی معروف بحطیئه و مکنی به ابوملکیه. از شعرای مخضرم عرب بود که دورهء جاهلیت و اسلام را هر دو درک کرد و بقولی تا زمان معاویه حیات داشت. وی شاعریِ مغلق و قافیه پرداز و بسیار هجاگو بود و اعراض از زبان او در امان نبود و به همین جهت عمر بن خطاب او را زندانی کرد و گفت باید همیشه در زندان بمانی که مردم از زبان تو در امان باشند. پس از آن بشفاعت عمروبن عاص از زندان خلاص شد با این عهد که دیگر کسی را هجو نکند، ولی او به عمر گفت: اگر هجو نکنم عیالم گرسنه مانند. و بدین جهت بحطیئه معروف شد که قامت پست و ناپسندیده ای داشت ولی دربارهء ملقب شدن وی بحطیئه وجوه دیگری نیز گفته اند. وی پدر و مادر و عمو و زن خود و حتی خویشتن را هجا گفت و بیش از همه کس زبرقان بن بدر را هجو کرد و همو شکایت او را بعمربن خطاب برد و او را زندانی کردند. ابیات زیر را در هجاء پدر خود گفته است: لحاک الله ثم لحاک حقاً اباً و لحاک من عم وخال فنعم الشیخ انت لدی المخازی و بئس الشیخ انت لدی العیال جمعت اللؤم لاحیاک ربی بانواع السفاهه والضلال و درباره مادر خود گفته: فهاهن اقعدی منا بعیداً اراح الله منک العالمینا اَغربالا اذاستودعت سرا و کانوناً علی المتحد ثینا. و دربارهء زن خود گوید: اطوف ما اطوف ثم آتی الی بیت قعیدتهُ لکاع(1). و در هجو خود گوید: ابت شفتای الیوم الاتکلماً بشرفما ادری لمن اناقائله اری لی وجها شوه الله خلقه فقبح من وجه و قبح حامله و از غرر مدائح وی دوبیت است: اقلوا علیهم (لا ابالا بیکم). من اللؤم اوسد و المکان الذی سدوا اولئک قوم ان بنوا احسن البنا و ان عاهدوا اوفوا و ان عقدوا شدوا. (از بلوغ الارب ص138 ببعد و اعلام زرکلی و تتمهء صوان الحکمه) و رجوع به الموشح ص362 و معجم المطبوعات و روضات الجنات ص157 و الاصابه فی تمییز الصحابه شود. (1) - مصراع اول این شعر از قیس بن زهیر است و اصل بیت چنین است: اطوف ما اطوف ثم آوی الی جار کجار ابی دواد.