جریده

«لغت نامه دهخدا»

[جَ دَ] (ع ص، اِ) جریده. شاخ دراز. تر باشد یا خشک یا شاخ برگ دورکرده. (منتهی الارب). شاخهء دراز، تر باشد یا خشک یا شاخهء برگ دورکرده. (ناظم الاطباء). جریده از خرما مانند شاخه است از دیگر درختان و مادام که برگ داشته باشد آن را جریده نگویند و برگ دار را سعفه گویند یا اینکه شاخه است خشک باشد یا تر یا شاخهء خشک برگ دورکرده. (از متن اللغه). شاخهء بی برگ. (از اقرب الموارد). شاخ درخت بی برگ. (غیاث اللغات). ج، جَرید، جَرائِد. (از منتهی الارب) (از متن اللغه) (از ناظم الاطباء). ترکه. قضیب. || گروه سواران که برای جنگ دشمن جدا کرده شوند. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). گروه سواران که برای امری جدا کرده شوند. (از متن اللغه). سواران که رجاله میان آنان نباشد. (از اقرب الموارد). گروهی جداگانه از لشکر مهمی را نامزد کرده. (السامی فی الاسامی). سوارانی را گویند که پیاده ها نباشند در ایشان. (شرح قاموس). گروه گزیده و مهمی را نامزد کرده (مهذب الاسماء). سواران که رجاله و مردم سقط و بی کاره میان آنان نباشد. زبده سوار. (از متن اللغه). یقال: جائت جریده من الخیل. (اقرب الموارد) : جریدهء لشکر بساختند چنان که بطلخاب سرخس پیش آیند و جنگ آنجا کنند... (تاریخ بیهقی). امیر بتاختن برفت با سواران جریده. (تاریخ بیهقی). جوقی لشکر سلطان بدید آمد سواران جریده و مبارزان خیاره. (تاریخ بیهقی). برین سان سه هزار مرد مبارز جریده با خود برنشاند. (فارسنامهء ابن البلخی ص68). چون شب آمد بر ماده پیلی سبک رو و با لشکری جریده روی بطوس نهاد. لشکر همانجا بمان و تو با خاصگیان و اعیان جریده بپای. (راحه الصدور راوندی). با دو هزار سواره جریده تاختن آورد. (تاریخ سیستان).
گیرد بجریده ای حصاری
بخشد بقصیده ای دیاری.نظامی.
جریده سواری توانا و چست
بکار مصاف اندرون تن درست.نظامی.
|| بقیهء مال. (منتهی الارب) (فرهنگ نظام) (ناظم الاطباء) (از متن اللغه). باز مانده از مال. (شرح قاموس). || از شتران آنچه قوی و برگزیده شده. (از متن اللغه) (از ذیل اقرب الموارد). || نبشتهء روشن کرده شده. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). ج، جَرائِد. (منتهی الارب). || برهنه. (یادداشت مؤلف). || در فقه شیعه چوب کوتاه سبزی که وقت دفن زیر بغل میت گذارند. (فرهنگ نظام). چوبی که هنگام تدفین زیر بغل میت گذارند و آن را عصای قطع عرصات محشر دانند و این طریق امامیه است. (بهار عجم) (آنندراج) :
ز قید مرگ شود زود همچو مرگ آزاد
ز چوب سرو کنی گر جریدهء قمری.
محسن تأثیر (از بهار عجم).
رجوع بجریدتان شود.
|| دفتر حساب. دفتر نویسنده. (زمخشری). دفتر نویسندگان. (غیاث اللغات از منتخب). و در سراج نوشته که جریده به معنی دفتر مرا ثابت نیست که عربی است یا فارسی. (از غیاث اللغات) (آنندراج). رساله ای که مصالح حکومت در آن نوشته آید. (از متن اللغه). رساله ای که در آن نویسند. (از اقرب الموارد). دفتر. (شرفنامهء منیری). || دفتر که جیرهء لشکریان در آن نوشته شود. (از متن اللغه). || رساله ای که حوادث و اخبار را در اوقات معین منتشر میکند. و این معانی تازه و حدیث است. (از اقرب الموارد) (از متن اللغه). رساله های ماهیانه یا هفتگی و جز آن حاوی مسائل علمی یا سیاسی و اخبار وقت و جز آن. (یادداشت مؤلف). دفتر نوشته و روزنامه و این معنی در عربی و فارسی محدث است. (فرهنگ نظام). و رجوع به روزنامه شود.