جریر

«لغت نامه دهخدا»

[جَ] (اِخ) ابن عبدالله بن جابربن مالک بن نصربن ثعلبه بن جشم بن عوف بن خزیمه بن حرب بن علی بجلی. از مشاهیر صحابه و مکنی به ابوعمرو و ابوعبدالله است. در اینکه در چه زمانی اسلام آورد خلاف است. طبرانی از طریق حصین از جریر روایت میکند که چون پیغمبر (ص) مبعوث شد به خدمت او رفتم. پیغمبر (ص) گفت: به چه کار آمده ای؟ گفتم آمده ام اسلام آورم. آن حضرت عبایی گسترد و فرمود چون بزرگ قومی بر شما وارد شود او را گرامی دارید. ولی این روایت ضعیف است و بر فرض صحت محمول بر مجاز و مقصود آن است که چون خبر بعثت پیغمبر (ص) به ما رسید ... و یا محمول بر حذف کلماتی است به این تقدیر که چون پیغمبر (ص) مأمور به دعوت شد و به مدینه مهاجرت کرد و با کفار قریش جنگید و مکه را فتح کرد بر آن حضرت وارد شدم... و ابن عبدالبر منجزا اسلام آوردن او را چهل روز قبل از رحلت نبی اکرم میداند و بدلائلی این قول نادرست می باشد. و این مرد زیباروی بود و عمر میگفت: جریر یوسف این امت است و در جنگهای عراق او را بر تمام قبیلهء بجلی مقدم و امیر کرد و این گروه را در فتح قادسیه اثری بزرگ بود. جریر پس از آن در کوفه سکونت کرد و از طرف علی (ع) برسالت نزد معاویه رفت و سپس از هر دو فرقه دوری گزید و در قرقیس اقامت کرد تا بسال 51 یا 54 ه . ق. که درگذشت. (از الاصابه فی تمییزالصحابه). و رجوع به الاستیعاب ص320 و لسان المیزان شود. و ابن بلخی آرد: سرلشکر عرب سعد و سپاه سالارشان یکی بود نام او جریربن عبدالله البجلی. (فارسنامهء ابن البلخی ص112). و قلقشندی گوید: وی از اصحاب رسول (ص) و منسوب به بجیله بود که بطنی است از خثعم. او مردی بسیار زیبا بود که او را یوسف این امت میگفتند و این بیت در وصف اوست :
لولا جریر هلکت بجیله
نعم الفتی و بئست القبیله.
(از صبح الاعشی ج1 ص329).
و رجوع به تاریخ گزیده ج1 ص178، 221، 846 و عیون الاخبار ج1 ص251، 335 شود.