چندمرده

«لغت نامه دهخدا»

[چَ مَ دَ / دِ] (ق مرکب) چیزی که چند مرد را سزاوار و کافی باشد و موازنهء چند کس را نیز گویند. برابر چند مرد. (آنندراج). قائم مقام چند مرد. (غیاث اللغات). کاری که از قدرت چند مرد برآید.
- چَندمَرده حَلاّج؛ (قید) با موازنه چند منصور حلاج(1)، در جایی که کسی بر سر لاف زنی و خودستایی آید، گویند ببینم چندمرده حلاجی؟ از عهده چند منصور حلاج توانی برآمد :
طاهر که بکون شیخ محتاجی تو
بر چین شده میخ کرسی عاجی تو
کی حکه اش از تو پنبه کاری بیند
پیداست که چندمرده حلاجی تو.
طغرای مشهدی.
و قیاس علیه آن ده مرده و دومرده.
(آنندراج).
- چَندمَرده حَلاج بودن؛ کنایه از انجام دادن کاری که در حد توانائی چند مرد باشد. شاید تشبیه بعمل چند مرد حلاج باشد که یک تن آن را انجام دهد.
- چندمرده حلاجی؛ (جملهء خطاب استفهامی) یعنی موازنهء چند حلاج، جایی که کسی بر سر لاف زنی و خودستایی آید گویند: ببینم چندمرده حلاجی. از عهدهء چند منصور حلاج توانی برآمد. (غیاث اللغات). رجوع به ترکیب چند مرده حلاج بودن شود.
(1) - وجه اشتقاقی عامیانه.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر