ح

«لغت نامه دهخدا»

(حرف) حرف ششم است از حروف هجاء عرب پس از جیم و پیش از خاء و حرف هشتم از حروف فارسی پیش از خاء و پس از چ. و آن از حروف مصمتهء ملفوظه و یکی از حروف ششگانهء حلقیه است و آن را به حساب جُمَّل و هم حساب ترتیبی فارسی به هشت دارند و نام آن حاء است و آن را حاء حطی و حاء مهمله و حاء غیرمنقوطه نیز نامند و این حرف، خاص زبان عرب است(1) و ح رمز «حینئذِ» و رمز «صح» و گاه رمز «حاشیه» و نزد محدثین، رمز تحویل از سندی به سند دیگر است آنگاه که حدیث را اسناد زیاده از یک باشد.
ابدالها:
حرف «ح» در تعریب:
گاه بدل «خ» آید:
حشم = خشم.
حبّ = خنب.
گاه بدل «ه» آید:
جناح = گناه.
حرف «ح» در زبان عربی:
گاه بدل به «اِ» شود:
حِدل = اِدل.
گاه بدل به «ج» شود:
ترش = جرش.
احتراش = اجتراش.
گاه بدل به «خ» شود:
مُحّ = مُخّ.
طلحیف = طلخیف.
طُماحر = طُماخر.
طمحریر = طمخریر.
و بدل «ز» آید:
حلقوم = زلقوم
و بدل به «ع» شود:
حتی = عتی.
حدس = عدس.
اطّلاح = اطّلاع.
طمّاح = طمّاع.
و به جای «ف» آید:
افلاس = احلاس
و فارسی زبانان همیشه حرف «ح» کلمات عرب را «ه» تلفظ کنند لیکن در کتابت صورت اصلی را محفوظ دارند.
(1) - کلمهء هیز فارسی، هم در کتب تاریخ و ادب و غیره و هم در لغت نامه ها بیشتر با حاء حطی نوشته میشود و این رسم الخطی بیش نیست. و تلفظ همان هاء هوز است و هال فارسی نیز در مخطوطات گاهی حال با حاء حطی دیده شده و غلط است.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر