«لغت نامه دهخدا»
[رِ] (اِخ) ابن عمروبن حجر الکندی معروف به مقصور و آکل المرار یکی از ملوک کنده و هیجدهمین از ملوک معد و مادر او ام ایاس دختر عوف بن محلم شیبانی است و گویند آغاز کار او چنین بود که چون میان قبائل بکربن وائل اختلاف افتاد و شیرازهء کارها از هم گسیخته شد خواستند کسی را بپادشاهی بردارند لذا پیش تبع آن زمان شدند. و او حارث را بپادشاهی آنان گماشت. حارث چون در ملک استقرار یافت آنچه که در دست ملوک حیره و ملوک غسانی شام بود بتصرف خود درآورد و برمنذربن ماءالسماء که از ملوک بنی لخم است استیلا یافت و در آخر سال 528 و یا اوائل سال 529 ه . ق. بپادشاهی حیره نشست. گویند وقتی ابن هبوله غسانی زن حارث را باسیری برد حارث بمقابله و مقاتلهءبن هبوله شتافت ووی را بکشت و سپس زن خود را نیز بقتل رسانید او راست: کل انثی و ان بدالک منها آیه الود عهدها خیتعور ان من غَرّه النساء بودِّ(1) بعد هند لجاهل مغرور. گویند حارث در زمان قباد بود و قباد او را برکشید و تا زمان انوشیروان حکومت کرد. امرءالقیس در حقّ او گوید: اَ بعدالحارث الملک بن عمرو و بعدالملک حجر ذی القباب ارجی من صروف العیش لینا ولم تغفل عن الصم الهضاب. صاحب مجمل التواریخ والقصص گوید: «و قباد حارث بن عمروبن حجر الکندی را پادشاه کرد بر عرب» و نیز در جای دیگر از کتاب خود او را برادرزادهء تبع بن حسان، که آخر همهء تبعان بود، میشمارد و گوید: «و خواهرزاده اش را الحارث بن عمروبن حجر الکندی بر قبائل معد خلیفت کرد،...» و در جای دیگر آرد: «که بعد از وی(2) الحارث [ بن عمروبن حجر ] المقصور را قبادبن فیروز برکشید، که او را بسیاری معاونت کرده بود بر اصحاب مزدک و بدین سبب پادشاهی حارث قوی گشت، و پسرانش پراکنده شدند، ایشان را بر تمیم و اسد، و بکر و تغلب و قیس پادشاه کرد و هر چه از قبائل نزار بنجد مقام کردندی در پادشاهی حارث بودندی، و سالها بماند تا کسری نوشیروان منذربن ماءالسماء را بر عرب پادشاه کرد... پس چون حارث از منذر بگریخت و منذر پسرش را بکشت، بنوکلب به مسملان بر حارث افتادند و کشته شد...» و در عیون الاخبار چهار بیت ذیل بنام حارث الکندی آمده است: فلما أن أتیناه و قلنا بحاجتنا تَلوّن لون ورس و آض بکفه یحتک ضرسا یرینا أنه وَ جِعُ بضرس فقلت لصاحبی ابه کزاز و قلت أسِرّه اتراه یمسی و قمنا هاربین معاجمیعا نحاذر ان نزن بقتل نفس. رجوع به البیان و التبیین ج 3 ص 196 و مجمل التواریخ و القصص ص 44 و 166 و 178 و 179 و 424 عیون الاخبار ج 3 ص 154 و رجوع به حبیب السیر جزو 2 ج 1 اول ص 92 و ایران در زمان ساسانیان کریستنسن ترجمهء رشید یاسمی ص 252 و 253 شود. (1) - در البیان و التبیین «بشی ء». (2) - یعنی بعد از حجر آکل المرار.