حاطب

«لغت نامه دهخدا»

[طِ] (اِخ) ابن ابی بکتعه بن عمرو(1)بن عمیربن سلمه بن صعب بن سهل اللخمی. صحابی و حلیف بنی اسدبن عبدالعزی یا زبیر و یا از موالی عبدالله بن حمیدبن زهیربن حارث بن اسد است. و در اینکه حاطب غزوهء بدر را درک کرده خلافی نیست. گویند آنگاه که پیغمبر (ص) عزم فتح مکه کرد حاطب به مردم مکه نامه نوشت و آنان را از عزم رسول (ص) آگاه ساخت و آیهء «یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا عدوی و عدوکم اولیاءَ تلقون الیهم بالموده و قد کفروا بما جاءکم من الحق یخرجون الرسول و ایاکم أن تؤمنوا بالله ربکم ان کنتم خرجتم جهاداً فی سبیلی و ابتغاء مرضاتی تسرون الیهم بالموده و انا اعلم بما اخفیتم و ما اعلنتم و من یفعله منکم فقد ضل سواء السبیل» (قرآن 60/1) در حق او نازل گردید و عمر کشتن او خواست، پیغمبر (ص) حاطب را گفت: یا حاطب ما دعاک الی ما صنعت؟ حاطب گفت کان اهلی فیهم فکتبت کتاباً لایضر الله و لا رسوله و نیز گفت والله ماارتبت فی الله منذ اسلمت و لکننی کنت امرءً غریباً و لی بمکه بنون و اخوه. و معتذر شد که او را در مکه عشیره ای نبوده است که از کسان او حمایت کنند. رسول (ص) عذر او بپذیرفت. حاطب سفیر پیغامبر (ص) بجانب مقوقس پادشاه اسکندریه نیز بوده است چنانکه از طریق پسر او عبدالرحمن در این مورد از حاطب روایت شده است که گفت: بعثنی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم الی المقوقس ملک الاسکندریه فجئته بکتاب رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم. مرزبانی در معجم الشعراء آرد که حاطب در جاهلیت یکی از فرسان و شعراء قریش بود. ابن ابی خیثمه، بنقل از مدائنی و طبرانی بنقل از یحیی بن بکیر، آرند که حاطب در خلافت عثمان، در سنهء 30 پس از هجرت، در 65 سالگی وفات کرد. گویند وی به معاملات بصیر و در داد و ستد صاحب خبرت بود و وقتی یکی از کسان او چیزی بفروخت و چون حاطب حاضرمعامله نبود و فروشنده مغبون شد، سپس در نظائر آن این مثل زنند: صفقه لم یشهدها حاطب، و این گفته در آنجا گویند که کاری بدون حضور خبیری انجام شود. رجوع به امتاع الاسماع مقریزی ص 95 و 146 و 205 و 307 و 326 و 363 و 394 و قاموس الاعلام ترکی و کتاب الاصابه چ مصر 1323 ه . ق. ج 1 ص314 و الاعلام زرکلی و کتاب البیان و التبیین ج 3 ص 277 و حبیب السیر ج 1 جزو 3 ص 131 و 135 و منتهی الارب و عقدالفرید چ محمد سعید العریان ج 3 ص 72 شود.
(1) - در امتاع الاسماع مقریزی: ابی بلتعه [ عمرو، و قیل راشد ].
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر