حاقلانی

«لغت نامه دهخدا»

"[قِ] (اِخ)(1) ابراهیم. دانشمند مارونی، از مارونیان سوریه در مائهء هفدهم م. مولد وی قریهء حاقل سوریه و وفات در رُم بسال 1664 م. او در مدرسهء مارونیان رم به کسب علم پرداخت و پس از اشتغال به تعلیم عربی و سریانی در رم، لوئی سیزدهم او را به پاریس خواند، تا در ترجمهء توراه به زبانهای مختلف(2) همکاری کند (1640). سپس وی به رم بازگشت و استاد عربی و سریانی در کلژ رویال گردید (1646). پس از مراجعت به رم در 1652 در تدوین کتاب مقدس بزبان عربی که توسط جمعیت تبلیغاتی در 1671 تهیه شد شرکت کرد. وی با گابریل سیونیتا(3)ی ایتالیائی، و والرین فلاوینْی(4) استاد عبری در پاریس مشاجرات سخت داشت. آثار متعدد به لاتین از او باقی است که عمدهء آنها کتب ذیل است: مجمع نیقیه (نیسه) طبق آثار شرقی(5) (1645)، فهرست ادبیات کلدانی (1653). صاحب معجم المطبوعات گوید: وی عدهء بسیاری از کتب عربی و فارسی را به لاتینی ترجمه کرد، ازجملهء آنها جام گیتی نماست که به مختصر مقاصد حکمه فلاسفه العرب موسوم کرد و شرح احوال او را یوسف الدبس مطران در تاریخ سوریه آورده و نیز در جامع الحجج الراهنه آمده است. و اصل جام گیتی نما تألیف قاضی میبدی حسین بن معین الدین است. (از معجم المطبوعات ص 738). مؤلف ذریعه از اکتفاءالقنوع نقل میکند که مختصر مقاصد حکمه فلاسفه العرب ترجمهء جام گیتی نما تألیف خواجه نصیر طوسی است که ابراهیم حاقلانی آنرا بعربی ترجمه کرده و در پاریس بسال 1641 و در آلمان بسال 1642 چاپ شده است. (ذریعه ج5 ص25). حاقلانی نخستین کس است که تاریخ فلسفهء شرق را به زبان لاتینی نگاشت و به سن شصت وچهارسالگی پس از تألیف شصت کتاب دربارهء تاریخ و فلسفه و زبانهای سامی درگذشت. و نیز او اولین کس است که تاریخچهء مارونیان را به لاتینی نوشت. رجوع به مجلهء الهلال سال 29 ج4 ص360 شود.
(1) - Ecchellensis (Eccelensiss), Abraham.
.
(فرانسوی)
(2) - Polyglotte
(3) - Gabriel Sionita.
(4) - Valerien Flavigny.
(5) - Le Concile de Nicee, d'apres les
monuments orientaux."
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر