«لغت نامه دهخدا»
(ع ص) نعت فاعلی از حکایت. حکایت کننده. روایت کننده. نقل آورنده. گزارنده. ناقل. محدث. راوی. خبرگزار. آگاهی دهنده. نقل کننده. ج، حکاه. -حاکی از؛ دلیل بر. حاکی از فلان امر بودن؛ انباء از آن یعنی معنی و فحوی و مستنبط از آن این است : نامهء دوست حاکی از دل اوست دوست را چیست به ز نامهء دوست؟سنائی. آینه بی نقش شد یابد بها زآنکه شد حاکی ز جمله نقشها.مولوی. - حاکی صوت؛ اسمی که آوای چیزی را برساند. اسم صوت(1). -امثال: لیس علی الحاکی من حرج؛ بر حکایت کننده حرج نباشد. نقل کفر، کفر نیست. (از مسائل کلامی). متکلمین فرق مختلف چندین کتاب بعنوان الحکایه و المحکی نوشته اند، از آن جمله است ابومحمد جعفربن مبشر معتزلی متوفی به سال 234 ه . ق. (الانتصار ص81) و ابوالفتح عثمان بن جنی، نحوی معروف، متوفی به سال 392، که علم الهدی سید مرتضی بر آن ردّ نوشته (فهرست طوسی ص220) (روضات ص466) و ابن قتیبهء دینوری (213-276) که شیخ مفید آنرا رد کرده (فهرست طوسی ص315) و نجاشی نقضی در همین باب از کتاب عتبی به شیخ مفید نسبت داده (رجال نجاشی ص286)، و آن شاید اشتباه باشد و مقصود از حکایت نقل قول غیر است به همان شکلی که او آورده است، بر سبیل حکایت بدون افزایش یا کاهش (مجمع البحرین ص32)، و در این صورت بر حکایت کننده (حاکی) راجع به مضمون و مطلب حکایت بحثی وارد نیست، و اگر حرجی باشد بر کسی است که حکایت از او شده (محکی عنه) چنانکه سیدمرتضی، ابن راوندی را در نقل و حکایت اهل مذاهب چون او آنها را فقط بر سبیل حکایت آورده است مقصر نمی شمارد، ولی جاحظ را برخلاف وی چون اظهار تعلق و عقیده به حکایت خود کرده خطاکار میداند. (شافی ص13) (خاندان نوبختی چ تهران 1311 ه . ش. ص123). . (فرانسوی) (1) - Onomatopee