حامٍ

«لغت نامه دهخدا»

[مِنْ] (ع ص، اِ) من اوابد العرب. کان الفحل اذا صار من اولاده عشره ابطن، قالوا حمیَ ظهره فیترکُ، و لایحملُ علیه شی ء، و لایرکب، و لایمنعُ ماء، و لا مرعی، و قد اخبر الله تعالی ببطلان ذلک بقوله: «ماجعل الله من بحیره و لا سائبه و لا وصیله و لا حام». (صبح الاعشی ج1 ص403). آلوسی در بلوغ الارب آرد: حامی نعت فاعلی از حمی بمعنی منع است، و در آن اختلاف شده. فراء گوید: هو الفحل اذ القح ولد ولده. فیقولون قد حمی ظهره فیهمل و لایطرد عن ماء و لا مرعی. و از ابن عباس و از ابن مسعود و ابوعبیده و زجاج نقل است که: آن نرینه ای است که از پشت او ده پشت برآید، آنگاه گویند حمی ظهره و پس از آن بر پشت آن حیوان بار نبرند و از آب و خوراک بازش ندارند. شافعی گوید: آن حیوان نری است که ده سال برای صاحب خود کار کرده باشد و گویند: نرینه ایست که از او هفت مادینه پشت سر هم برآید. و جمع میان آن اقوال به آنست که اعراب را دربارهء آن عقیده ها مختلف بوده. و معنی آیهء «ماجعل الله من بحیره و لا سائبه و لا وصیله و لا حام(1)» آنست که خداوند این قانونهای کهنه را تشریع و امضاء نکرده است. الذین کفروا یفترون علی الله الکذب حیث یفعلون ما یفعلون و یقولون الله سبحانه و تعالی امرنا بهذا؛ یعنی ولیکن کفار بر خداوند دروغ بسته میگفتند خداوند ما را چنین دستور داده است. و پیشوای ایشان عمروبن لحی بوده که بنابر مشهور نخستین کس است که آن افعال شنیعه کرد، ابن جریر و جز او از ابوهریره آورده اند که گفت پیغمبر را شنیدم به اکثم بن جون میگفت: ای اکثم جهنم را بر من عرضه داشتند و من عمرو را در آن جای دیدم او اولین کس است که دین ابراهیم را تغییر داد. و انه اول من سیّب السوائب و وصل الوصیله و حمی الحامی(2) و نیز عبدالرزاق و جز او از زیدبن اسلم آرند که پیغمبر گفت: نخستین کسی که دین ابراهیم تغییر داد من میشناسم، گفتند چه کس است؟ فرمود: مردی از بنی مدلج. او دو ناقه داشت پس گوش آن دو را پاره کرد و شیر و پشت آنها را حرام ساخت و گفت آن دو را در راه خدا رها ساختم سپس بدانها محتاج شد پس شیر آنها را بخورد و بر پشت آنها سوار گشت. من او را در جهنم یافتم در حالیکه آن دو حیوان او را میجویدند و به آیهء یادشده بر حرمت این عمل استدلال و نیز از آن میتوان استنباط کرد که تحریم هر منفعت حرام است، و ابن ماجشون با این آیه استدلال کرده که مرد نمی تواند به بندهء خود گوید «انت سائبه» (تو رها هستی). او میگوید بدین کلمه بنده آزاد نگردد. و برخی دیگر از علما رها کردن پرندگان را نیز از باب سائبه ساختن شمرده و برخی از علما گویند که این عمل (سائبه و رها کردن حیوانات) ثواب و پاداشی ندارد. و برخی بدین نیز اکتفا نکرده برای آن کیفر قائل شده اند. ولیکن مردم از این احکام بکلی غافل هستند. و بالجمله مقصود از این آیات باطل ساختن بدعتی است که در زمان جاهلیت اعراب آنرا ایجاد کرده بودند. (بلوغ الارب ج3 ص38 و 39).
|| (ص) شتری که ده بچه از پشت او پیدا شده باشد. رجوع به حامی شود. || نعت فاعلی از حمی. حمایت کننده. || گرد چیزی گردنده.
(1) ـ قرآن 5/103.
(2) - رجوع به عمروبن لحی بن قمعه بن خندف، اول من غیر دین ابراهیم شود.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر