«لغت نامه دهخدا»
[حَ](1) (ع مص) بازداشتن. (تاج المصادر بیهقی) (منتهی الارب) (دستور اللغه) (مهذب الاسماء) (دهار). واداشتن. (زوزنی). بازداشت. بند کردن. قید کردن. بستن. توقیف. زندان. بند. مقابل اطلاق : سیزده سال اگر ماند در خلد کسی برسبیل حبس آن خلد نماید چو جحیم. ابوحنیفهء اسکافی. سیزده سال شهنشاه بماند اندر حبس... (تاریخ بیهقی). و از چنان محنتی و حبسی خلاصی ارزانی داشت. (تاریخ بیهقی). مقصور شد مصالح کار جهانیان بر حبس و بند این تن رنجور و ناتوان. مسعودسعد. بسا شب که در حبس بر من گذشت که بینای آن شب جز اکمه نبود.مسعودسعد. ز ضعف پیری گشته است چون گلیم کهن بحبس رویم و، بوده چو دیبهء ششتر. مسعودسعد. خاصه که سگ زبان گزنده ست در حبس دهان از آن فکنده ست.خاقانی. ز خون خوردن و حبس جستیم عور تو گویی ز مادر کنون آمدیم.خاقانی. به اختیار بقلعهء غزنه رفت و بحبس رضا داد. (ترجمهء تاریخ یمینی ص360). یکدرم سیم بخویشتن فرانگرفت مگر به عزل و حبس. (ترجمهء تاریخ یمینی ص359) هر یک را در حبس بازداشت. (ترجمهء تاریخ یمینی ص 437). تا توانش بحبس دادن پند مکش او را به تیغ و زهر و کمند.اوحدی. || دلیری کردن در مخاوف. دلاوری. (منتهی الارب). || صبر. || حبس فراش؛ پوشیدن آن به گردپوش. و در فارسی در حال تعدی با «کردن» و در لزوم به «شدن» صرف میشود. || منع. || امساک. || قصر. مقابل تخلیه. || حصر. وَقف. حبس فرس؛ وقف کردن آن در راه خدا. || اعتیاق. || الوقف؛ هو حبس العین و تسبیل المنفعه. || در اصطلاح امور حبسی، در حقوق و فقه اسلام نوعی وقف است که کسی دیگری را بر مال خود مسلط گرداند در صورتی که مالکیت خود را نیز حفظ کند و آن بر سه گونه است، چه اگر مال حبس شده مسکن و خانه باشد، این معامله را «سُکنی» خوانند و اگر نباشد یا برای تمام مدت عمر در اختیار طرف می گذارد «عُمری» نامیده شود و یا برای مدت معینی و آن «رُقبی» خوانده میشود. و آن کس را که مال خود حبس کند، «حابس» نامند. فقهاء این باب از فقه را در پایان باب وقوف آرند، و در اینکه این عقد لازم یا جایز است، و نیز در شرایط آن بحثها دارند که از حوصلهء این کتاب بیرون است. این باب بتقلید از فقه در قانون مدنی ایران مصوب 1307 ه . ق. و 1312 وارد شده از مادهء 41 - 54. || در اصطلاح کیفری، بازداشت افراد مجرم پس از محکومیت، این مجازات در حقوق ملل و ادیان گذشته مراحلی طی کرده و تکامل یافته است. و در قاموس مقدس آمده است که در شریعت موسوی ابداً ذکری از حبس نبود لکن در ایام پادشاهان معمول گشت. کتاب دوم تواریخ ایام 16:10 ارمیا 37:15. (قاموس کتاب مقدس). در جزای اسلام در (کتاب حدود و دیات) نیز حبس را در عداد مجازاتها نشمرده اند، بلکه حبس غالباً در موارد ذیل و نظایر آنها معمول بوده است، مثلاً 1- مرد «مرتد ملی» را به زندان افکنند و در پنج وقت نماز او را شکنجه دهند تا به اسلام بازگردد و با زن مرتد اعم از ملی و فطری نیز همین حکم مجری باشد. 2- مدیون که دین، انکار کند به حبس افتد. 3- عملا حکام و قضاه اسلام مجرمین و جنایتکاران را برای منع از فرار به زندان میافکندند و سیاستمداران که حکومت را در دست داشتند مخالفین سیاسی خود را بدون صدور حکم برای مدت نامعلوم در زندان نگاه می داشتند. (1) - و بضرورت شعر [ حَ بَ ] .