حجر قبطی

«لغت نامه دهخدا»

[حَ جَ رِ قِ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) اشنان القصارین. آونه. سنگ گازران. موروقیتس(1). غالاکسوس(2). بلغت مصری آونه نامند و آن سنگی است مایل بسبزی و سست و بغایت زودشکن و گازران با او جامه شویند. در اول سرد و خشک و قاطع سیلان خون از ظاهر و باطن و محلل اورام و مجفف قوی و آشامیدن او با آب جهت اسهال مزمن و درد مثانه و نفث الدم و فرزجهء او جهت قطع سیلان حیض و رفع بدبوئی رحم و ذرور او برای قطع سیلان خون جراحات و اکتحال او با ادویه مغریه جهت قرحهء چشم و با موم روغن جهت منع زیاده شدن قروح خبیثه و التیام جراحات نافع است. (تحفهء حکیم مؤمن). و صاحب اختیارات بدیعی گوید: سنگی است مصری سست و زود در آب حل شود و گازران مصر کتان را بدان شویند و جامه ها سپید کنند و در موم روغن کنند جهت دملها و ریشهائی که در بدن پیدا میشود و در شاخهای چشم استعمال کنند و جهت نفث دم و اسهال مزمن و درد مثانه چون با آب بیاشامند نافع بود و چون زن بخود برگیرد نافع بود جهت خون رفتن دائم. و لون این سنگ سبز بود و تیره رنگ. و داود ضریر انطاکی گوید: هو الاونه و یعرف باشنان القصارین لانهم یبیضون به الثیاب، یتولد بجبال صعید مصر و اجوده الاخضر الرخو، المفتت السهل الانحلال، بارد یابس فی الاولی، یقطع الدم کیف استعمل و یحلل الاورام طلاءً و ینفع من الدمعه و الجرب و السلاق کحلا و فرزجته تقطع الرطوبات و الرائحه الکریهه -انتهی. و در مفردات ابن البیطار آمده است: قال کسونقراطیس(3) من الناس من یسمیه موروقینش(4) و منهم من یسمیه غالا کسوش و یسمیه قبط مصر و انه(5) هو موجود عندهم کثیراً و یستعمل فی تبییض الثیاب و هو حجر اخضر کمد لین سخیف قال دیسقوریدوس فی الخامسه: هو حجر یکون بمصر یستعمله القصارون فی تبییض الثیاب و هو رخو ینماع سریعاً مع الماء و یوافق نفث الدم و الاسهال المزمن و وجع المثانه اذا شرب بالماء و اذا احتملته المرأه تنفع من الطمث الدائم و قد یقع فی ادویه العین المغریه لانه یملا القروح العارضه فیها و یقطع عنها السیلان و اذا خلط بقیروطی نفع من انتشار القروح الخبیثه. قال جالینوس فی التاسعه هذا الحجر ینحل مع الماء سریعاً و یوجد بمصر، یستعمله الناس فی قصاره الکتان و غسله و هو یجفف و بهذاالسبب صار الاطباء یخلطونه مع القیروطی و یستعملونه فی ادمال الجراحات الحادثه فی الابدان الرخصه اللحم و یخلطونه ایضاً فی الشیافات للعین کما یخلط تلک للجراحات الاخری التی ذکرناها و بحسب لین فضل هذاالحجر علی تلک الحجاره من قبل انه لین قوه من القوی الشدیده لانه لا طعم له کذا هو الین للقاء البدن و اکثر تسکیناً للوجع معاً.
(1) - Morochite.
(2) - Galaxias. (3) - در ابن البیطار چاپ مصر: کسوفراطیش آمده. Xenocrate.
(4) - صحیح موروقیتس است.
(5) - صحیح «آونه» است.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر