«لغت نامه دهخدا»
[حَ] (ع، ص اِ) شکسته. || اسب شکستهء زبون حال از پیری. || گیاه باقی ماندهء سال پیش. (منتهی الارب). || دیواری است بیرون خانهء کعبه از سوی مغرب. (مهذب الاسماء). کنارهء کعبه یا دیوار کعبه یا آنچه میان رکن و زمزم و مقام است و بعضی حجر را نیز افزوده اند یا از مقام تا دروازهء کعبه یا مابین رکن اسود تا دروازه تا مقام که در آنجا مردم بخضوع و خشوع دعا کنند و بجاهلیت در آنجا سوگند خوردندی. (منتهی الارب). بین رکن الاسود و مقام ابراهیم است و بعضی گفته اند آن سنگ از کعبه که ناودان در آن جای دارد نیز حطیم است. (مراصد الاطلاع). سنگ کعبه ما بین رکن و زمزم و دیوار بیرون خانهء کعبه بجانب مغرب که آنجا ناودان کعبه است. (غیاث، بنقل از منتخب و لطائف). سنگ کعبه یا مابین رکن و زمزم و مقام یا از مقام تا در کعبه. || (اصطلاح فقه) مقام ابراهیم : تیغ بر دوش نه و از دی و از دوش مپرس گر بخواهی که رسد نام تو تا رکن حطیم. ابوحنیفهء اسکافی (از تاریخ بیهقی ص39). باد میدان تو زمحتشمان چون بهنگام حج رکن حطیم. (از تاریخ بیهقی ص389). بزمزم و عرفات و حطیم و رکن و مقام بعمره و حجر و مروه و صفا و منی. ادیب صابر. ولایت بر مدرجهء کعبهء معظم و حریم مکرم و حطیم و زمزم بود. (ترجمهء تاریخ یمینی). چون همی آورد امانت را ز بیم شد بکعبه و آمد او اندر حطیم.مولوی. و در دو بیت ذیل مولوی ظاهراً از حطیم معنی دیگر مراد است: تا شود زفت و نماید آن عظیم چون درآید سوی محفل در حطیم.مولوی. روح را از عرش آرد در حطیم لاجرم مکر زنان باشد عظیم.مولوی. و رجوع به معجم البلدان و حبیب السیر ج1 ص110 و 232 و الموشح ص213 شود.