«لغت نامه دهخدا»
[لَ] (ع اِ) حیله. مکر. دستان. تدبیر. غدر. بهانه. فریب. (ناظم الاطباء). زرق. دلغم. (لغت نامهء اسدی) : کنون جویی همی حیلت که گشتی سست و بی طاقت ترا دیدم به برنایی فسارآهخته و لانه. کسایی. می بدانید کاین جهان فسوس همه باد است و حیلت و دلغم.خطیری. راستی در کار برتر حیلت است راستی کن تا نبایدت احتیال.ناصرخسرو. فاش کن حیلت بداندیشان تا نگویند غافلی ز ایشان.اوحدی. بحیلت او را بیرون آوردند. (کلیله و دمنه). -حیلت آموز؛ حیله گر. حیله ساز : میباش فقیه طاعت اندوز اما نه فقیه حیلت آموز.نظامی. - حیلت پژوه؛ حیلت رفتار و حیلت پیشه : مرد حیلت پژوه گفت که من سنجمش ناشکسته هم بر من. امیرخسرو (ازآنندراج). - حیلت ساز؛ حیله ساز. حیله گر : ز هیچ گونه بدو جادوان حیلت ساز بکار برد ندانند حیلت و نیرنگ.فرخی. -حیلت کردن؛ علاج کردن. چاره کردن: گفتند این را [ موی پای بلقیس را ] به آهک نوره حیلت کنیم. (ترجمهء طبری بلعمی). - || کوشیدن. سعی کردن. (یادداشت مرحوم دهخدا) : آن حضرت بر پهلوی افتاده بود [ در غزوهء احد ] و نتوانست خاستن و تنها بمانده بود و کس با او نمانده حیلت کرد و بازنشست و بر پای خاست. (ترجمهء طبری بلعمی). -حیلت گر؛ محتال. مکار : چرخ حیلت گر است و حیلهء او نخرد مرد هوشیار بصیر.ناصرخسرو. فاسق و فاجر واهل فساد و حیلت گر را تربیت نکند. (گلستان). - حیلت گری؛ احتیال و مکر : بگفت ای جلیس مبارک نفس نخوردم به حیلت گری مال کس. سعدی. و رجوع به حیله شود.