خاره

«لغت نامه دهخدا»

[رَ / رِ] (اِ) سنگ خارا || سنگ (آنندراج) (برهان قاطع) سنگ سخت (غیاث اللغه) (فرهنگ رشیدی) (فرهنگ جهانگیری) : از آن کوهسار آتش افروختند برآن خاره بر خار می سوختندفردوسی چگونه راهی، راهی درازناک و عظیم همه سراسر سیلاب کند و خاره خار( 1) بهرامی ملک را عونی و اندیشه به وی یافته است که تف هیبتش از خاره کند خاکستر فرخی (چ عبدالرسولی ص 57 ) تا همی پیدا بود نیک از بد و نرم از درشت همچو سنگ خاره از بیجاده و لیل از نهار فرخی بر سنگلاخ دشت فرود آمدی خجل اندر میان خاره و اندر میان خارفرخی شکفته لاله رخساره حجاب لاله جراره بر از عاج و دل از خاره تن از سیم و لب از شکر عنصری (از آنندراج) نبشته چنین است برخاره سنگ که گیتی بکس برندارد درنگ (گرشاسب نامه) آتش به مراد تست زنده در آهن و سنگ خاره پنهانناصرخسرو کهن گشتی و نو بودی تو بی شک کهن گردد نو ار سنگ است خاره ناصرخسرو از سنگ خاره رنج بود حاصل بی عقل مرد سنگ بود خارهناصرخسرو از خاک و خار و خاره به اردیبهشت ماه روید بنفشه زار و سمن زار و لاله زار سوزنی گروگان خوهی سرخ و مرغول رومه بسختی چو خاره به تیزی چو خاده سوزنی برشه از رای سدید وی بود آسان گشای سد اسکندر که هست از خاره و روی و حدید سوزنی نسیم خلق تو گر در ضمیر وی چو خضر بخاره بر گذرد بر دمد زخاره خضرسوزنی آتش زآهن آمد و زو گشت ایمن آب آهن زخاره زاد و از او گشت خاره سست خاقانی زیرا بخاک و خاره دهد خرقه آفتاب هرک آفتاب دید چنین اعتبار کردخاقانی دولت آنجا که راهبر گردد خار خرما و خاره زر گرددنظامی به هر خارش که با آن خاره کردی یکی برج از حصارش پاره کردی که ای کوه ارچه داری سنگ خاره جوانمردی کن و شو پاره پارهنظامی تیرش ارسوی سنگ خاره شود سنگ چون ریگ پاره پاره شودنظامی آنچنان دوخت سنگ خاره به تیر که ندوزند پرنیان و حریرنظامی افتاد میان سنگ خاره جان پاره و جامه پاره پارهنظامی هر که در این گلشنش بوی می عشق تافت مست شود تا ابد گر دلش از خاره نیست عطار چارها کردیم و اینجا چاره نیست خود دل این مرد کم از خاره نیست مولوی (مثنوی دفتر سوم ص 256 ) تنگ گرداند جهان چاره را آب گرداند حدید و خاره را مولوی (مثنوی) گر تو سنگ خاره و مرمر بوی چون بصاحب دل رسی گوهر شوی مولوی (مثنوی) اگر خواهی برون آری ز سنگ خاره حیوانی بسان ناقهء صالح که بیرون آمد از خارا هندوشاه نخجوانی ز روی دوست مرا چون گل مراد شکفت حوالت سر دشمن بسنگ خاره کنمحافظ نگرفت در تو گریهء حافظ بهیچ روی حیران آن دلم که کم از سنگ خاره نیست حافظ خفته بر سنجاب شاهی نازنینی را چه غم گر ز خار و خاره سازد بستر و بالین غریب حافظ سیل سرشک ما ز دلش کین بدر نبرد در سنگ خاره قطرهء باران اثر نکردحافظ ( 1) - ن ل: همه سراسر فرکند و جای خاره خار.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر