خاکستر

«لغت نامه دهخدا»

[کِ تَ] (اِ) رماد فسرده از صفات اوست (آنندراج) آنچه از هیزم و جز آن بعد سوخته شدن بماند (شرفنامهء منیری) بهندش راکهه گویند (شرفنامهء منیری) آنچه از آتش چوب بجای ماند پس از سوختن نَرمهء اَنگِشت پس از سوختن رِمدِداء اِرمِداء رَماد دِمن دَمان حُمَم خَصیف (اقرب الموارد) (منتهی الارب) مهل مخط ضبح [ ضِ / ضَ ]  بَوّ ضابی رَملاء، اَورَق (منتهی الارب) خَرِق خاکستری که بجای میماند و صرف کنندگان آتش آن میروند صِناء صِنی (اقرب الموارد) (منتهی الارب) : هر آن آتش که باشد سربسر دود همان بهتر که خاکستر شود زود (ویس و رامین) مخور خام کاتش نه دور است سخت بخاکستر اندر بخیره مدمناصرخسرو عزیزیم در چشم دانا چو زر به چشم تو در خاک و خاکستریم ناصرخسرو دشمنان را در خور کردارشان بدهی جزا عدل باشد چون جزای خاک خاکستر کنی ناصرخسرو دشمنان را آتش شمشیر او در میان خاک و خاکستر کشیدمسعودسعد گفت آتش گرچه من تابنده و سوزنده ام باد خشم او کند انگشت و خاکستر مرا امیرمعزی نسبت از خویشتن کنم چو گهر نه چو خاکسترم کز آتش زاد ؟ (از کلیله و دمنهء بهرامشاهی) گر جز ترا ستودم بر من مگیر ازانک گه گه کنند پاک بخاکستر آینهخاقانی او آتش است و جان و دل پروانه و خاکسترش خاکستری در دامنش پروانه پیرامون نگر خاقانی مرده را چون بسوزانند خاکستر او را در آن آب پاشند (ترجمهء تاریخ یمینی ص 414 چ 1272 ) و از بستر نرمش به خاکستر گرم نشانید (گلستان سعدی) آتش افسردهء از کاروان وامانده ام همرهانم رفته خاکستر نشینم کرده اند واصف (از فرهنگ ضیاء) -امثال: آتش از خاکستر زاید و خاکستر از آتش روزگار آئینه را محتاج خاکستر کند || خاکستر در اصطلاح زراعتی: پس از سوزانیدن مواد نباتی و حیوانی قسمتی از آنکه سوخته نمیشود باقی می ماند که خاکستر نامیده میشود خاکسترهای نباتی عموماً کم و بیش دارای مواد پطاس، سود، آهک، منیزیم، آهن که بجوهر فسفر و جوهر شن و کلر و جوهر زغال چسبیده است خاکستر حیوانی ترکیباتش با خاکستر نباتی متفاوت است مث خاکستر استخوان بیشترش آهک چسبیده به جوهر فسفر و جوهر زغال است تجزیهء خاکسترهای نباتی مختلفه بدینقرار است:.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر