خبن

«لغت نامه دهخدا»

[خَ] (ع مص)( 1) درنوشتن جامه و دوختن آن تا کوتاه شود (از منتهی الارب) (ناظم الاطباء) درنوشتن جامه و خیاطت آن (از اقرب الموارد) (متن اللغه) (تاج العروس ||) مردن || دروغ بر بافتن (از منتهی الارب ||) پنهان کردن طعام برای روزگار سختی و شدت (از منتهی الارب) (اقرب الموارد) (تاج العروس ||) خبن آوردن شاعر در شعر (از اقرب الموارد) (از متن اللغه) (تاج العروس ||) و خبن عبارت از اسقاط حرف ساکن از سبب خفی است که اول رکن باشد چنانکه در فعلاتن گویند (از المعجم فی خبن چنین تعریف شده است: بفتح خاء و سکون باء تحتانیه موحده، نزد « کشاف اصطلاحات فنون » معاییر اشعار العجم) در عروضیان افکندن دومین ساکن از جزء است و این جزء را مخبون نامند پس حذف سین مستفعلن مثلا خبن نامیده میشود و باقی آن که مستفعلن است مخبون باشد و چون غیر مستعمل است بجای آن مفاعلن آورند پس گفته میشود مفاعلن مخبون مستفعلن است چنانکه از عروض سیفی مستفاد می گردد و عنوان الشرف نیز در پاره ای از وسایل عروض عربی گوید: خبن اسقاط دومین ساکن است در صورتی که دومین ساکن سبب باشد و قید اخیر برای احتراز از ساکن در فاع لاتن در مضارع باشد زیرا خبن در آن جائز نیست و برای این جهت فاع را وتد مفروق معتبر داشته اند و آنرا جدا نویسند ( 1) - فعل آن مصدر دیگری نیز دارد که خبان است و خود فعل نیز از باب ضرب یضرب میباشد.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر