«لغت نامه دهخدا»
[خُرْ رَ شَ] (اِخ) شهرستان خرمشهر، یکی از شهرستان های استان ششم کشور بوده و حدود آن بشرح زیر است: از شمال به اراضی وسیع و شوره زاری که بین این شهرستان و شهرستان اهواز و دشت میشان واقع می باشد، از خاور بشهرستان بهبهان، از جنوب برودخانهء کارون و شهرستان آبادان و بخش بندر امام خمینی و خلیج فارس، از باختر بکشور عراق مساحت شهرستان در حدود 6500 کیلومتر مربع است این شهرستان تقریباً بین 48 درجه و یک دقیقه تا پنجاه درجه و 10 دقیقهء طول شرقی و عرض بین 30 درجه و 12 دقیقه تا 31 درجه و 7 دقیقهء شمالی واقع است آب وهوا: هوای شهرستان خرمشهر گرمسیر مرطوب و مالاریائی است حداکثر حرارت در مرداد 1326 ه ش به 58 درجه رسیده و حداقل حرارت در دیماه همان سال 8 درجهء سانتی گراد بوده است آب آشامیدنی قراء شهرستان از رودخانهء کارون و شط العرب و رودهای جراحی و زهره و چاه تأمین می گردد ولی زراعت غلات دیمی است و از این رودخانه ها جهت زراعت استفاده نمیشود ارتفاعات: این شهرستان بطور کلی دشت و شوره زار بوده و ارتفاع مهمی ندارد، فقط در جنوب خاوری شهرستان خرمشهر کوه میشان به ارتفاع 250 متر دیده می شود باد: در اکثر مدت سال باد از دو جهت در این شهرستان میوزد: یکی از سمت شمال که در تابستان هوا را معتدل و زمستان سرد نموده و دیگری باد جنوبی معروف به شلجی است که تابستان هوا را بسیار گرم و خفه کننده مینماید رودخانه: مهمترینِ رودخانه های این شهرستان رودخانهء کارون است این رودخانه در نزدیکی خرمشهر با رودهای دجله و فرات که در کشور عراق جریان دارند یکی شده و تشکیل شط العرب را میدهد دیگر رودهای کوچک جراحی و زهره میباشد که بترتیب در بخش های شادگان و هندیجان جریان دارد سازمان اداری: شهرستان خرمشهر از چهار بخش مرکزی، شادگان، بندر معشور و هندیجان تشکیل شده و جمع قراء و قصبات آن 238 و جمعیت شهرستان به اضافهء نفوس شهر خرمشهر تقریباً 112 هزار نفر است زبان و مذهب: زبان مادری سکنهء اغلب قراء و قصبات عربی است و بفارسی نیز آشنا هستند مذهب عمومی سکنهء شهرستان اسلام و شیعهء اثناعشری می باشد محصولات: محصول عمدهء شهرستان، غلات و خرما و محصولات حیوانی از قبیل لبنیات و پوست و پشم و غیره است صنایع دستی: در این شهرستان صنایع دستی مهمی ملاحظه نمیشود فقط در بعضی قراء و قصبات منحصر به عبا و حصیربافی است جهت جلد خرما و بوسیلهء زنان تهیه میشود انتهای راه آهن سرتاسری ایران به خرمشهر منتهی میگردد از خرمشهر بشهرهای اهواز و آبادان راه شوسه و اسفالت وجود دارد از خرمشهر به بندر معشور، بهبهان و هندیجان و بطرف مرز عراق راه اتومبیل رو وجود دارد که در فصول غیربارانی میتوان رفت و آمد نمود بخش مرکزی شهرستان خرمشهر از دهستانهایی بنام نهر یوسف و خین �� بهمنشیر و خیران و رویس تشکیل شده و حدود آن بشرح زیر است: از شمال به شهرستان اهواز و اراضی بوته زار، از جنوب به رودخانهء کارون و شهرستان آبادان و از خاور برودخانهء کارون و از باختر بمرز کشور عراق وضع طبیعی بخش مرکزی دشت و هوای آن گرمسیری است آب مصرفی بخش از شط العرب و رودخانهء کارون و بهمنشیر تأمین می گردد تعداد قراء بخش 35 و قراء مهم آن بقرار زیر است: کوت شیخ، ام جریدیه، نهر یوسف، مچری، دربند، خین، منیخ ساکنین بخش از طوایف دریس، فرهانی، فیصلی، عریض، بغلانی، موطور و غیره ( هستند (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 6.