«لغت نامه دهخدا»
[خَ] (نف، ق) خزنده (یادداشت بخط مؤلف) در حال خزیدن (|| اِ) نام ماه هشتم است از سال ملکی و نام روز هشتم باشد از شهریورماه قدیم و این روز جشن مغان است بنابر قاعدهء کلیه که میان ایشان معمول است که چون نام ماه و روز موافق آید جشن کنند و بعضی گویند نام روز هیجدهم است از شهریورماه و بعضی گفته اند نام روز سیم است( 1) (برهان قاطع ||) فصلی است از فصول اربعهء سال و آن سه ماه است که آفتاب در برج میزان و عقرب و قوس باشد (برهان قاطع) (از شرفنامهء منیری) پائیز بادبز برگ ریزان بادبیز تیر خریف (یادداشت بخط مؤلف) : به هر سو که مرکب بر انگیختی چو برگ خزان سر فروریختیفردوسی بهار آرد و تیر ماه و خزان برآرد پر از میوه دار رزانفردوسی سخن هر چه گوید نباشد جزان نگوید به تموز و ماه خزانفردوسی المنه لله که این ماه خزان است ماه شدن و آمدن راه رزان استمنوچهری بروزگار خزان زرگری کند شب و روز بروزگار بهاران کندت رنگرزیمنوچهری خیزید و خز آرید که هنگام خزان است منوچهری هر چند جو ببوی خزان به ز گندم است گندم ز جو بهست سوی ما بگندمی ناصرخسرو ترا تنت خوشه ست و پیری خزان خزان تو بر خوشهء تنت زدناصرخسرو چون خر بسبزه رفته بنوروز و در خزان در زیر رز خزان شده با کوزهء عصیر ناصرخسرو هرگاه که آفتاب به اول میزان رسد تا به اول جدی خزان باشد (ذخیرهء خوارزمشاهی) آمد دواسبه عید و خزان شد علم برش زرین عذار شد چمن از گرد لشکرش خاقانی خزان از درختان چو صبح از کواکب نثار در شاه کیهان نماید خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص 128 ) شحنهء نوروز نعل نقره خنگش ساخته ست هر زری کاکسیرسازان خزان افشانده اند خاقانی نیست شب کز رخ و سرشک بهم صد بهار و خزان نمی یابمخاقانی بهنگام خزان آید به ابخاز کند در جستن نخجیر پروازنظامی - باد خزان؛ بادی است که در خزان می وزد و برگها را می ریزاند : از شعر جبه باید و از گبر پوستین باد خزان برآمد ای بوالنصر درفشمنجیک پراکند از یکدگرشان چنان که باد خزان برگهای رزانفردوسی پرهء گل باد خزانیش برد آمد پیری و جوانیش بردنظامی باد خزان را بر ورق او دست تطاول نباشد (گلستان سعدی) - برگ خزان؛ برگ زرد شده که دیگر بروی درخت نمی تواند باقی بماند و با حرکتی یا بر اثر خشکی می ریزد : در قلعه افتادند و چون آمده است: روز هیجدهم از شهریور و « السامی فی الاسامی » برگ خزان سرها از قلعه بزیر ریختند (ترجمهء تاریخ یمینی) ( 1) - در در التفهیم چنین ذکر شده: خزان چیست؟ گفتند که خزان سغدی نیست هر چند سغدیان بکار دارند و تخاریان این را نشان گشتن هوا دارند بسرما و خزان خاصه روز هژدهم بود از ماه شهریور و خزان عامه روز دوم از مهرماه و هر دو عیدند و پنداری که از بهر (268 - آغاز چرخشت است و فشردن انگور (التفهیم بیرونی 267.