«لغت نامه دهخدا»
[خُ رَ / رُو] (اِ) ملک( 1) پادشاه( 2) (زمخشری) (از برهان قاطع) کسری قیصر (ج، اکاسره، قیاصره) هر پادشاه صاحب شوکت (برهان قاطع) (ناظم الاطباء) ج، خسروان : اصطخر شهری است بزرگ و قدیم و مستقر خسروان بوده است (حدود العالم) و اندر وی [ مرو ] کوشکهای بسیار است و آن جای خسروان بوده است (حدود العالم) بلخ شهری بزرگ است و مستقر خسروان بوده است اندر قدیم و اندر وی بناهای خسروان است با نقشها و کارکردهای عجیب (حدود العالم) ای خسروی که نزد همه خسروان دهر دقیقی ای خسرو مبارک یارا کجا بود جایی که باز باشد پرید ماغ رادقیقی کجا شد فریدون و ضحاک و جم مهان عرب خسروان عجمفردوسی فریبرز نزدیک خسرو رسید زمین را ببوسید کو را بدیدفردوسی بدو داد آن نامهء پهلوان فروخواند آن خسرو خسروانفردوسی بسی سال خسرو از این بیشتر چگونه پدید آوریدی هنرفردوسی ز بهر نور ببزم تو خسروان جهان همی زنند شب و روز ماه بر کوهان عنصری براند خسرو مشرق بسوی بیلارام بدان حصاری کز برج او خجل سهلان عنصری از دل و پشت مبارز برگشاید صد ترک کز زه عالی کمان خسرو آید یک ترنگ عنصری این مملکت خسرو تأیید سمائیست باطل نشود هرگز تأیید سمائیمنوچهری گو ای گزیده ملک هفت آسمان ای خسرو بزرگ و امیر بزرگوارمنوچهری خسرو ایران میر عرب و شاه عجم (از تاریخ بیهقی چ ادیب ص 389 ) نه فلان خسرو کرد و نه امیر و نه زعیم (از تاریخ بیهقی چ ادیب ص 280 ) از آنکه تا بنماید بخسروان هنرش بکرد با او چندانکه درخورش کردار (از تاریخ بیهقی چ ادیب ص 390 ) خسرو از بهر عدل باید و داد ورنه هر کس ز پشت آدم زادسنائی بسی خسرو نامور پیش از او شدستند زی ساری و ساریاندیباجی میرابواحمد محمد خسرو ایران زمین آنکه شاد است او و دور است از همه رنج و کفا قصارامی (از لغت فرس ص 14 ) خسرو غازی آهنگ بخارا داردبهرامی آن خسرو عادل همت بر آن مقصور گردانید که آن را ببیند (کلیله و دمنه) رضوان ملک خسرو مالک رقاب اوست که ارمن بهشت عدن شد از کوثر سخاش خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص 236 ) خرسند شو بملکت خرسندی از وجود خاسرشناس خسرو و طاغی شمرطغان خاقانی خسرو خرسندی من در ربود تاج کیانی ز سر کیقبادخاقانی ( 1) - فیروزآبادی صاحب قاموس می گوید: لقب سلاطین ایران و معنی آن واسع الملک است یعنی صاحب کشوری پهناور ( 2) - در حاشیهء برهان 2 ص 193 ) (بمعنی نیک : اسفا 1 )hu - sravah اوستا ،xu -srav و « مناس 277 » ( نیک شهرت )husruv قاطع آمده: پهلوی مفاتیح خوارزمی ص » « کسری » معرب آن « مسینا 139 »xosrau پازند « بارتولمه 1738 »sushravas نامی و مشهور)، سانسکریت نام چند تن از شاهان در پارسی بمعنی شاه گرفته شده : شهنشها ملکا خسروا خداوندا چو آفتاب تویی بر همه جهان تابان معزی «76 نیشابوری.