اخضری

«لغت نامه دهخدا»

[اَ ضَ ری ی] (اِخ)عبدالرحمن بن سیدی محمد الصغیر الجزائری المشهور بالاخضری متوفی در قرن دهم ه . ق. صاحب تعریف الخلف برجال السلف گوید: بر ترجمهء وی دست نیافتم و سپس آرد که: وی عالم صالح و زاهد ورع و صاحب قدم راسخ در معقول و منقول بود و او را تألیفی است که معلمین آنرا بحسن قبول تلقی کردند و متعلمین بحفظ و استفادهء از آن پرداختند. او در اواسط قرن دهم حیات داشت و ضریح وی مشهور و در زاویهء نبطیوس از قراء زاب بسکره، مزار است. او راست: 1 - الجوهر المکنون فی ثلاثه فنون (المعانی والبیان والبدیع، نظم). اول آن:
الحمدللّه البدیع الهادی
الی بیان مهیع الرشاد.
که در سال 950 از نظم آن فراغت یافته، چاپ سنگی مطبعه المعارف مصر سال 1290 ه . ق. مطبعه محمد أبی زید بسال 1304، مطبعه الخیریه بسال 1306 و مطبعه الشرفیه بسال 1306 و مطبعه الحمیدیه المصریه بسال 1323 و مطبعه أبی الذهب بسال 1324. 2 - الدره البیضاء فی حسن الفنون والاشیاء (فی الحساب والفرائض والوصایا) و هی اُرجوزه طبعت علی القاعده المغربیه. رجوع بشرح الدره البیضاء شود. 3 - السراج فی علم الفلک. 4 - السلم المرونق، منظومه ایست در منطق، اول آن:
الحمدللّه الذی قد أخرجا
نتائج الفکر لارباب الحجا.
و در سال 941 آنرا بنظم کرد و او در آن هنگام بیست ویک سال داشت، چاپ سنگی مصر سال 1272 و 1276 و چاپ بولاق سال 1241 مطبعه الشرفیه سال 1311. 5 - شرح الدره البیضاء، دو جزء. و آن در مطبعهء شرف بسال 1309 بچاپ رسیده. 6 - شرح السلم المرونق، که با ایضاح المبهم من معانی السلم لاحمد الدمنهوری (سنه 1308) بچاپ رسیده است. 7 - مختصر فی العبادات، او مختصرالاخضری علی مذهب الامام مالک، در الجزائر بسال 1324 طبع شده است. (معجم المطبوعات).