اگوست کنت

«لغت نامه دهخدا»

[اُ کُ] (اِخ)(1) دانشمند و فیلسوف و ریاضی دان نامی فرانسوی (1798 - 1857 م.). وی در مونپولیه(2) به دنیا آمد و فلسفهء اثباتی(3) را بنیان نهاد و کتابی در فلسفهء اثباتی (1830 - 1842 م.) بنام کور دو فیلوزوفی پوزیتوی(4) منتشر کرد که یکی از شاهکارهای وی بشمار می رود. اگوست کنت عقاید و روش کار خود را با یک اندیشهء انساندوستی مذهبی تکمیل کرده است. (از لاروس). اگوست کنت در مدرسهء پلی تکنیک پاریس تحصیل کرد. در خانهء خود درس می داد. جان استوارت میل به وی کمک مالی می کرد. شش جلد کتاب از فلسفه پوزی تیویسم و کتابهایی نیز در هندسهء تحلیلی و در علم هیأت نوشت. وی در پایان عمر دیوانه شد و در حال جنون فوت کرد. (از تاریخ فلسفهء سیاسی تألیف پازارگاردی ص759).
اگوست کنت نظریاتی در فلسفه آورده است که به روی هم مذهب ثبوتی خوانده می شود و اجمال آن این است: علم باید فقط کیفیات و اموری را که توسط حواس درک می شوند و مناسبات و روابط ثابت، یعنی آنها را، مورد بحث قرار دهد. اگوست کنت می گفت ترقی بشریت این بوده است که از مراحل سه گانهء زیر گذشته است: 1 - مرحلهء تبیین امور توسط ارباب انواع. 2 - مرحلهء تبیین آنها توسط علل غیرمحسوس و قوای مجرد و مرموز. 3 - مرحلهء تبیین آنها به طریقهء ثبوتی، یعنی توسط قوانین مسلم تردیدناپذیر. در مرحلهء اخیر آدمی فهمیده است که نمی تواند به حقیقت و کنه امور پی برد. پس متوجه شده است به اینکه فلسفهء اولی یا مابعدالطبیعه علمی است موهوم و مطالعهء آن باعث اتلاف وقت و خطرناک است. از این رو فقط به مطالعه و تحقیق ظواهر و نمودها و طبقه بندی آنها همت گماشته و با این طریق ثبوتی پیشرفت علوم را روزافزون ساخته است. این علوم را اگوست کنت بر طبق اصل «ترکیب متزاید و کلیت متنازل» طبقه بندی کرده و آنها را عبارت از این شش علم اصلی دانسته است: ریاضیات، نجوم، فیزیک، شیمی، علم حیات و علم اجتماع. پیروان مذهب ثبوتی در اخلاق از خودپرستی روگردان هستند و توجه مخصوص به همبستگی افراد بشر دارند و نوعدوستی را توصیه می کنند. (مبانی فلسفه تألیف علی اکبر سیاسی صص 577 - 578).
(1) - Auguste Comte.
(2) - Montpellier.
(3) - Posititvisme.
(4) - Cours de philosophie positivie.